Religie versus Marketing

Ik heb niet alle reacties gelezen, maar wil even reageren op het hoofdartikel en wat comments. We moeten niet vergeten dat Religies er honderden jaren over hebben gedaan om zoveel volgelingen te krijgen. Een 'religie' als de Scientoligie church (goed of fout even daarbuiten gelaten) heeft in een zeer korte tijd veel volgelingen gekregen, wellicht mede dankzij celebrities zoals Tom Cruise...? Naar mijn mening zijn sterke merken als Coca Cola en Mc Donalds te vergelijken met religies, omdat zij wereldwijd volgelingen hebben die met een bepaalde regelmaat gebruik maken van hun producten. Ik drink mijn cola bijna altijd in combi met bacardi Reserva of uit zo'n heerlijke beker met ijs bij mijn maandelijkse big mac menu. Mijn vriendin en ik hebben serieus eens in de 3/4 weken behoefte aan dat gore menu waarvan je na afloop toch weer spijt hebt. Hoe ik deze 2 producten / merken nuttig is bijna te vergelijken met een ritueel... en daarnaast kom ik vaker bij de Mc Donalds dan in de kerk...
Tenslotte als je het hebt over welk merk wereldwijde invloed heeft, wat dacht je van Microsoft. Als Bill Gates op een goede dag slecht wil is het niet moeilijk om een virus in de laatste windows update te stoppen waardoor computers wereldwijd crashen - How Scary Is That Thought? Het verbaast me dat de totalitaire macht van Microsoft nog nooit door hun misbruikt is (op commercieel misbruik en het maken van wanproducten na dan).

Max Weber legde in zijn bekende werk natuurlijk wel de link met religie, maar niet op die manier zoals dat in jouw lijstje naar voren komt, vind ik. Er zijn overigens wel vervolgstudies door derden te vinden, ondermeer om de verdere groei van het Kapitalisme te verklaren aangezien het alleen qua werkethiek te rijmen is met calvinisme.

Niettemin is Geloof/Religie natuurlijk een belangrijke sociale factor die je ook in Marketing niet kunt negeren.

Ik heb één bericht van Peters verwijderd omdat de inhoud van zijn postings steeds hetzelfde zijn. Zinloze reacties plaatsen (onder verschillende namen) verstoren de dialoog op MolBlog. Helaas voor hem reageert hij steeds onder pseudoniemen, dat is ook duidelijk te zien aan bepaalde kenmerken in zijn berichten. Verder heb ik geen andere reacties verwijderd.
--

De punten die ik heb aangehaald komen niet uit een bepaalde boek, maar zijn geboren uit een recente discussie die ik had. Het artikel hierboven is niet ?de waarheid? maar een subjectieve zienswijze op het onderwerp. Het is dan ook meer bedoeld om een dialoog tot stand te brengen. Ik vind het ook prachtig om de verschillende visies te lezen.

Wat betreft Max Weber:
Hij sprak over de protestante ethos, wat volgens hem een grote oorzaak was van het opkomende kapitalisme. Religie zou een grote prikkel geven om te werken. Max Weber concludeerde ook dat mensen minder gingen geloven. Helaas kon hij door zijn dood zijn werk niet afmaken en een analyse geven van de andere godsdiensten, zoals het ?nieuwe? christendom en de islam en zo het fenomeen ?Religie? beschrijven.
Want de hamvraag bleef: waar is het geloof van de mens (wat een menselijke innerlijke drang is) gebleven? De kerken lopen in de wereld leeg, blijkbaar zoeken ze antwoorden op hun levensvragen elders; bij merken bijvoorbeeld ( de nieuwe charmatische persoonlijkheden).

Benjamin Barber heeft min of meer doorgeborduurd op de werken van Max Weber en proberen uit te leggen waar dat geloof precies is gebleven. Hij heeft veel kritiek op het consumentisme, echter kaart hij geen gewenste systeem aan. Het boek heet: ?De infantiele consument?

@Cleanman: Als begrip naar het engels vertaald kom je uit op: Religion
Echter kunnen in context verschillende begrippen worden gebruikt.

@Toine: Bedankt!

Het werk is al gedaan:

Corporate Religion (Jesper Kunde 2000): http://www.kunde.dk/Default.aspx?ID=316

Brands are the New Religion (Fitch op website British Design in 2001): http://www.britishdesign.co.uk/index.php?page=newsservice/view&news_id=2601

Brands are New Gods (The Guardian 2001): http://www.guardian.co.uk/Archive/Article/0,4273,4218118,00.html

Tien Geboden voor het Transformeren van Merken (Marc Gobe 2002): http://books.google.com/books?id=8JVXtrVGEBkC

The Culting of Brands (Douglas Atkin 2004) http://www.amazon.com/Culting-Brands-Customers-Become-Believers/dp/1591840279/ref=dp_return_2?ie=UTF8&n=283155&s=books

Brand Religion, Lessons Learned (Martin Lindstrom 2005): http://www.dualbook.com/bs/ch7/

elfahmi, wat is de vertaling van godsdienst in het engels?

@Wilko,
Het gaat mij precies om die "universele claim op waarheid". In de moderne vrije wereld van wetenschap en ondernemerschap ontstaat een veelheid aan antwoorden op levensvragen, met een grotere kans op succes dan de starre godsdienstige systemen met soms nog regels van >2000 jaar oud.

Een gestresste manager die vast loopt in zijn leven en werk kan naar een dominee gaan, maar heeft waarschijnlijk meer baat bij een gespecialiseerde commerciële personal coach of een psychiater. Heb je daar ethische bezwaren tegen?

Het gaat wmb pas te ver wanneer er:
? gericht wordt gecommuniceerd naar zwakkeren (bv K3) om daar flink op te cashen
? oplichterstrucs worden toegepast
? afpersing en intimidatie worden gebruikt

Maar neem een evenement als de Libelle-dag, dat is toch zeer onschuldig?

Interssante videodiscussie onder geleerden over de grenzen van religie:
http://video.google.com/videoplay?docid=-869630813464694890
?

Ik kan Weber er (aan dit lijstje) ook niet helemaal aan linken, inderdaad.

@ Wouter
Je hebt helemaal gelijk als je zegt dat het wel degelijk mogelijk is om fundamentele levensvragen commercieel te maken. Ik heb daar zelf alleen ethische bezwaren tegen, maar dat is natuurlijk persoonlijk. Wat ik meer bedoel is dat de meeste succesvolle religies een soort ?universele claim op de waarheid? schijnen te maken. De religie kan antwoord geven op vrijwel alle vragen, inclusief het ontstaan van de mens en het universum. Als een brand een dergelijke rol gaat innemen, gaat dat mij net iets te ver.
Je zei ook: ?Het is natuurlijk ongezond als 1 persoon of 1 beweging of 1 bedrijf heel veel levens tot in de details beheerst. maar de vrije markt geeft in elk geval de mogelijkheid tot concurrentie vs een staatsgodsdienst. Er is zo een grotere kans op vooruitgang.? Mee eens, maar wat bedoel je hier precies met vooruitgang?
@ Peters
Inderdaad raar. Ik heb wat reacties eerst zien staan. Ze waren naar mijn mening niet heel erg genuanceerd, maar kaarten wel punten aan tegen het artikel van Elfahmi. Waarom zijn deze weggehaald?
@ Elfahmi
Het is mij nog steeds niet helemaal duidelijk waar jij je ideeën vandaan hebt gehaald. Je haalt Weber aan. Ik moet eerlijk bekennen dat ik niet alles van hem gelezen heb, maar ik kan me niet voorstellen dat jouw lijstje uit zijn werk voortvloeit. Ik kan me een passage herinneren waarin hij vertelt over de oorsprong van religie, maar ook dat komt niet overeen met jouw lijstje. Maar misschien ben jij beter bekend met zijn werk en kan jij de link voor me leggen?
Ook bij de andere twee boeken vind ik het moeilijk om de link naar jouw artikel te leggen. Ik ben dus erg benieuwd naar jouw uitleg. Neem het overigens niet op als een persoonlijke aanval, maar mijn punt is dat ik (net als andere lezers) me niet kan vinden in de voorwaarden die je schept in jouw artikel, dus zie het als een gelegenheid om je uitspraken te onderbouwen. Dat kan de geloofwaardigheid van het artikel alleen maar ten goede komen.

Grappig dat je Dr. Phil noemt. Ken je toevallig ""You Either Get It or You Don't:" Conversion Experiences and The Dr. Phil Show" van Danielle Egan en Stephen Papson? Dat sluit daar bij aan. Hoewel de benadering wel een andere is als jij neemt in dit stuk.

(Krijg trouwens het gevoel dat het geen toeval is dat je nu al weer iets aanhaalt wat ik ook ken.)

Peters, je zakt door het ijs met je reacties.


@Wilko Wielinga: Dit artikel is niet specifiek aan de hand van literatuur geschreven. Het idee voor dit artikel is ontstaan na een dialoog met een socioloog over het onderwerp religie en haar invloed op de maatschappij.

Er zijn enkele theorieen die ik tijdens het schrijven in mijn gedachten erbij heb gehaald. Werken van bijvoorbeeld Max Weber lenen zich hier goed voor en de boeken:

Leiderschap bij verandering (John P. Kotter)

Leren veranderen (Léon de Caluwé en Hans Vermaak)

Het zijn boeken die voornamelijk als uitgangspunt 'de interne organisatie' hebben. Maar je kunt de stelsels ook makkelijk reproduceren naar de maatschappelijke speelvelden.

Zoals je aangeeft moeten merken geen religie worden. Het is belangrijk om de causale verband tussen verschillende disciplines te analyseren en te integreren in de marketing. Het sociale aspect van religie is zeker de moeite waard om te bestuderen en toe te passen.

Wouter geeft een mooi voorbeeld van het merk (Oprah Winfrey) dat op een 'religie-achtige' wijze invloed uitoefent op mensen. Zo kun je Dr. Phil ook onder de noemer plaatsen. Ze hebben voor mensen allemaal een spirituele betekenis en helpen mensen met levensvragen.

Foei, Elfahmi verwijderd reacties als hij het niet meer kan halen. Ik las er een paar die nu weg zijn. Jammer, maar nu neem ik die jongen helemaal niet meer serieus.

Wilko zei:
"De bijbel staat vol met verhalen waar mensen hun lering uit kunnen trekken. Het geeft de gelovigen een leidraad voor het leiden van hun leven. Een dergelijke lading kan en moet je ook niet aan een brand geven."

Waarom zou advies over fundamentele levensvragen niet commercieel mogen of kunnen zijn? Het stikt van dat soort initiatieven, zoals Scientology etc.

Een mooi voorbeeld is Oprah Winfrey, overduidelijk wat je een "brand" noemt. Zij heeft op velen meer invloed dan de kerk en wordt daar heel rijk van. Martha Stewart idem.

Het is natuurlijk ongezond als 1 persoon of 1 beweging of 1 bedrijf heel veel levens tot in de details beheerst. maar de vrije markt geeft in elk geval de mogelijkheid tot concurrentie vs een staatsgodsdienst. Er is zo een grotere kans op vooruitgang.

Toch jammer om te zien dat de discussies hier op Molblog soms ontaarden in over en weer modder gooien.

@ Elfahmi
Als je een stuk op Internet plaatst, dan kun je negatief commentaar verwachten. Iedereen heeft het recht een mening over jouw werk te vormen en deze kunnen inderdaad negatief zijn. Dat sommige mensen ervoor kiezen om onder een pseudoniem zich ronduit negatief (en helaas vaak ook op een ordinaire manier) uit te laten en hun statements verder niet te onderbouwen, is inherent aan het Internet. Daar moet je boven staan. Laat je niet zo kennen.

Verder vind ik de gedachtengang in het artikel zeker leuk. Het kan idd nooit kwaad om eens naar andere vakgebieden te kijken en ter inspiratie te gebruiken. Naar mijn mening draait marketing niet om één of enkele centrale theorieën. Als je je verder wilt ontwikkelen in de marketing, dan kan het helpen om eens naar andere vakgebieden te kijken en uit te vogelen wat voor zin of onzin hier uit kan komen. Of jouw artikel geschiedkundig wel of niet goed in elkaar steekt staat naar mijn mening los van de discussie. Wat ik me af vraag is waar jij die lijst met kenmerken vandaan hebt gehaald. Is dit gebaseerd op een bepaald model of heb je ze uit een bepaald boek? Of zijn ze uit de losse pols geschud (waar op zich niks mis mee hoeft te zijn)?

De trucs die door de religies / godsdiensten worden uitgevoerd om aanhangers te winnen, moet je niet zomaar één op één kopiëren. Religie heeft voor mensen een totaal andere lading dan een brand heeft. Het christendom bijvoorbeeld geeft mensen troost en houdt zich bezig met alledaagse zaken in het leven van de mensen en kan hen hierin sturing geven. Net zoals de oude natuurgoden mensen bescherming gaf tegen de natuurkrachten en de oude Griekse goden als centraal thema de familie hadden, geven de hedendaagse religies een reflectie van de zaken die in het leven van de mens spelen. De bijbel staat vol met verhalen waar mensen hun lering uit kunnen trekken. Het geeft de gelovigen een leidraad voor het leiden van hun leven. Een dergelijke lading kan en moet je ook niet aan een brand geven. Brands maken een groot deel van ons leven uit, maar bepalen niet voor ons hoe we met levensvragen om moeten gaan.

Waar marketeers wel van kunnen leren (in my honest opinion), zijn de sociale aspecten die rondom religie liggen en de slimme manier waarop het gedachtengoed van religies in elkaar zijn gezet. Religie heeft een sterk sociale rol in een samenleving. Het brengt mensen bij elkaar en vormt een community-gevoel. Ditzelfde zie je bij bepaalde brands (zoals Harley Davidson) gebeuren. Deze merken hebben een dusdanig sterke identiteit dat mensen zichzelf associëren met deze identiteit en soortgelijken gaan zoeken. Daarnaast zie je bijvoorbeeld bij het christendom dat de verspreiding en de naleving van de religie ingebakken zit in het gedachtengoed zelf. Gelovigen mogen geen andere goden dan God zelf erkennen en het naleven van de religie wordt beloond met eeuwig geluk in de hemel en blasfemie wordt bestraft met eeuwige boetedoening in de hel (misschien beetje kort door de bocht, maar hopelijk snappen jullie mijn punt).

Zelf ben ik met mijn onderzoek ook met dit soort zaken bezig. Naar mijn mening zijn de religies (of godsdiensten) sterke cultuuruitingen en altijd aan verandering onderhevig. De reden dat het christendom en de islam zo sterk vertegenwoordigd zijn ipv de vele duizenden andere religies heeft een reden. Al deze religies zijn ooit ontstaan vanuit één of meerdere mensen en hebben zich via mond op mond verspreid en hebben toen een bepaalde vorm aangenomen. Er is een wetenschap die zich met de verspreiding van deze gedachten bezighoudt en dat is de memetica. Deze wetenschap verklaart waarom bepaalde gedachten beter overleven dan anderen, naar analogie van de evolutietheorie van Darwin. Memetica is vaak gebruikt in de sociologie, maar ook om te verklaren waarom bepaalde religies beter overleven dan anderen. Ik denk dat marketing hier ook wat van kan leren en hier is mijn onderzoek ook op gebaseerd. Zeker wanneer je kijkt naar een Web 2.0 omgeving waarin gedachten en ideeën de vrije hand krijgen en rijkelijk verspreid worden. Mocht iemand het interessant vinden, op Vue Royale schrijf ik artikelen over mijn onderzoek.

Leuk idee om de negatieve reacties af te doen als 1 reageeerder. Naar mijn weten wheb ik eerlijk onder mijn naam reacties geplaatst en niet onder andere namen.
Enfin, religie is net zo'n abstract begrip als godsdienst. Wat een kul Toine. Lijkt wel een virus op kinderachtig bedachte theoriëen hier.
Hoe noemen mensen in andere landen godsdienst dan? Oh ja, en de term religie. Ben benieuwd wat het verschil voor een engelman, duitser etc. is.
Waarom wil iedereen het slecht onderbouwde stuk van El goed lullen door alles verkeerd uit te leggen?


Over volwasen reageren, dat heb ik gedaan met een zeer onderbouwde kritische reactie, maar krijg enkel kinderachtig antwoord van de schrijver.V

Toine: Wat fijn dat u er weer bent. U heeft helemaal gelijk.

Eerst googelen, dan pas gorgelen!

Santa is weliswaar aangeduwd door Coca-Cola, maar hij was al goedheiligman in Noord-Amerika sinds de New York Historical Society hem als patroonheilige aanstelde. Vraag aan de klas: waarom zouden New Yorkers een Nederlandse sinterklaas importeren?

http://www.snopes.com/cokelore/santa.asp

Ik krijg sterk de indruk dat Peters, maureen en LL Hubbert één dezelfde persoon is. Een beetje onvolwassen, om steeds onder een andere naam te posten. Maar ah fijn, het is uw keus en strategie.


Twee punten:

Gelukkig zijn er genoeg postings op MolBlog die u waarschijnlijk wel interesseren. Als u rechtsboven op uw scherm kijkt dan ziet u rood knopje met een kruisje. Dat knopje kunt u gebruiken als het onderwerp u niet interesseert. Of uw surft gewoon verder naar andere postings die u wel interesseren.

U kunt zich natuurlijk ook bij Theo aanmelden om het team te komen versterken. Ik twijfel er niet aan dat uw postings van hoog niveau zullen zijn.

Met alle respect. Houd u uw persoonlijke emoties in, heb rust in u zelf. Roekeloze reacties gericht tegen een persoon daar heeft niemand iets aan. Het draait op MolBlog om respect. Neem een voorbeeld aan de andere, die volwassen en inhoudelijk reageren.

--

@Ed: Dat is precies wat ik bedoel. Religie is een abstract begrip. Het is een intentionele en conceptuele benadering van het systeem en wezen.

Godsdienst daarentegen is de invulling door gelovigen, de decodering van het systeem door de samenleving.

Om door te borduren op het voorbeeld Coca Cola. Het bedrijf heeft Santa Claus geintroduceerd en tot een goed heilig man verklaard.

Het beloningssysteem dat veel organisaties hanteren, is een ook een psychologische benadering (spel) van de klant.

Of het weggeven van een herkenbaar symbool om te tonen dat klanten bij elkaar horen en een groep vormen.

Ho ho Wouter, je hebt een punt over marketeers maar dat wil niet zeggen dat Elfhami bold conjectures doet. Het niveau van het geschreven stuk blijft laag en slecht, daar is geen discussie over. Er klopt niets van, het uitgangspunt is verkeerd en hij heeft geen achtergrond kennis over hetgene hij verteld. Hou het verhaal wat Maureen vind van marketing en het slechte niveau van schrijven van Elfahmi even gescheiden. Ze heeft een punt waar ze zich best op mag beroepen en dat is een beetje niveau hier op molblog krijgen. En ik geef haar hierin volledig gelijk.
Dit even off topic maar moet gezegd worden.

@Maureen,
Toch nieuwsgierig: waarom benadruk je dat je als marketeer serieus genomen wilt worden? Het vak is een deeltijdpseudowetenschap met een hoog goeroegehalte. Daar moet je lichtvoetig over doen en op vrijdag en zeker in de kerstvakantie vroeg in de middag over gaan borrelen. Wees blij daarover; serieuze wetenschappers en echte vakmensen borrelen veel maagzuur op om maar exact te zijn. Over middelmatigheid: mijn gok is dat de meeste marketeers havisten zijn, dus de middelmatigheid juist naar volle eigen tevredenheid hebben omarmd. Excelleren is voor het uitvinden van atoombommen en het plaatsen van mensen op de maan.

Wees blij dat er hier mensen bold conjectures doen.

Mijn idee ; )

hou asjeblieft op zeg. Ik irriteer me al maanden mateloos aan het niveau van de collumns geschreven door El. Ik wil serieus worden genomen als marketeer en kom niet op molblog om dit soort middelmatigheid te lezen. Het vergelijk in zijn tekst is onzin en kan de prullenbak in. Iedereen met een redelijk kennis weet dit. Molblog; namens mij en vele anderen, stop dit geknutsel a.u.b. El zal best een aardige jongen zijn maar laat m stoppen met deze columns!

@The Ed e.a.

De zwakte van godsdiensten is nu juist een gebrek aan pragmatisme. We zitten nu nog vast aan enkele regels gebaseerd op wetten voor het jaar 6000 v. Chr, zoals bijvoorbeeld de winkelsluitingswet.

De vrije markt inspireert om producten en concepten te bedenken die naadloos aansluiten op de tijdsbehoefte. Daar kun je ook vraagtekens bij zetten, maar dat is hier niet het issue.

re·li·gie (de ~ (v.), -giën/~s)
1 godsdienst

Inderdaad hetzelfde. Hoewel ik denk dat Elfahmi een bepaald onderscheid probeert te duiden tussen de de godsdienst zoals hij beleden wordt en meer in het algemeen de voortdurende populariteit van de bepaalde godsdiensten/religies. Ik vind zelf de gevonden logica ook wat geforceerd en je kunt je ook afvragen of juist het pragmatische kameleonkarakter niet de kracht is geweest van bijvoorbeeld Christendom...

Toch denk ik dat Elfahmi probeert duidelijk te maken dat het wezen "religie" een blijvend iets is. Maar waarom hij dan specifieke, veranderlijke godsdiensten noemt is misschien de vraag. Dat religie in zijn algemeenheid misschien meer beantwoord aan de gevonden punten is wellicht wel te verdedigen, maar de invulling door elk van de godsdiensten van het concept religie... tsja ik heb er ook mijn twijfels bij. Daarbij heeft religie de taak van betekenisgeving, dat kun je nooit bereiken met de markteing van een specifiek product (denk ik) hoewel je wel kunt zeggen dat marketing in zijn algemeenheid een nieuwe vorm van betekenisgeving heeft gestimuleerd. (Consumerism.)

In monotheïstische religies wordt ook het specifiekere begrip godsdienst gebruikt.
Maar u bent vrij om uit te legen waarom er volgens u wel opeens een verschil is tussen religie en godsdients ondanks dat u begint met: Christendom, Islam, Jodendom, Boeddhisme, Hindoeisme zijn ideologieën met miljoenen tot miljarden volgelingen. Het zijn religies die gematigde tot orthodoxe volgelingen kennen.

Hier nog een link naar religies (volgens ugeen godsdiensten:
http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html

Ik wide gewoon even een volwassen antwoord geven op de onzinnigheid van het gescreven artikel. Om dan een antwoord te krijgen dat religie iets anders is dan godsdienst?! Ik begin sterk te twijfelen aan uw geloofwaardigheid Elfahmi. Uw artikel is onzin, slecht bedacht en totaal verkeerd onderbouwd. Geef dat toe en laat de kinderachtige reacties achterwege.

je hebt het over christedom, islam etc. Waarom zeg je datje het niet over godsdienst hebt? Je probeert iets wat krom is recht te praten. Peters heeft gelijk, het stukje van jou slaat nergens op. Volgende keer schrijven over iets waar je meer van weet. Gewoon advies.

@Peters: Ik ben het helemaal eens met uw onderbouwingen. Maar ik heb geen woord gerept over godsdienst. De strekking van het artikel is religie. Religie heeft een andere betekenis dan godsdienst.

Tuurlijk zijn er verschillende stromingen (kanalen) en boodschappen, maar religie blijft een universele karakter hebben.

Het gaat in dit artikel over het systeem 'Religie' en al haar facetten dat mensen bij elkaar brengt en bindt. Dat kanalen, bewegingen door de jaren heen onderhevig zijn aan verandering en hierdoor steeds nieuwe 'klanten' ontstaan dat is een duidelijk gegeven.

@LL Hubert: wat moet ik met uw reactie?

Mee eesn, dit is een erg onwetend geschreven stuk. Maar hier even om de blogger in kwestie een spoedcursus geschiedenis te geven:

Ze hadden een universele visie
Helemaal niet waar. De visie van elke religie is door de jaren/eeuwen opgesplitst in verschillende splinter religies. In onze eigen christelijke wereld is dat bijv. de luthers, protestanten, etc. Groot verschil van visie tussen dezen.

Ze hadden één medium (het geschrift)
Voor de meeste grote religies geld dat het geschrift pas honderden jaren na de mond op mond vertellingen kwam. Het is niet zo dat er eerst een bijbel of een koran was. Die zijn velen decenia later pas geschreven en herschreven.

Ze waren standvastig
Ook niet waar. Neem een volksfeest als carnaval, dat door de ketters 'germanen' als het winterfeest werd gehouden om de boze winter geesten te verdrijven en daarmee een goede oogst te krijgen. De kerk heeft honderden jaren hun best gedaan dit feest te verbieden en heeft zelfs mensen vermoord om deze. Omdat het de kerk telkens niet lukte dit te verbieden heeft men het toegeëigend en er een kerkelijk feest van gemaakt. Zo ook met kerst (wel ander verhaal) en nog talloze feesten. Dit geld ook voor de islamitische feesten die niet allemaal oorspronkelijk islamitisch zijn.

Eerst zelf doen en dan pas communiceren
Ook helemaal niet waar. Kerken, moskeeën verlangden dat de 'pleps' zich onderdanig aan hen moest gedragen. Nooit is er sprake geweest van een religie waar de gelovigen hetzelfde recht als de uitdragers zouden krijgen.

Focus op innerlijkheid en spirtualiteit
De focus lag op verbondenheid door religie en niet door innerlijke waarden. Die deden er helemaal niet toe in de tijd dat de wereld plat was.

Boegbeeld
Ik ben benieuwd naar het gezicht van Mohammed en dat van Allah en God.

Dit is denk ik één van de domste stukken die ik ooit heb gelezen. Ben je nu echt zo onbelezen en dom dat je zo'n bruggetje even maakt? Ik weet niet eens waar ik moet beginnen om de denkfouten aan te geven.
Stop hiermee jongen en probeer je 'jongeren' bureautje liever eens van de grond te krijgen.

@Berd: marketing is niets meer en niets meer dan het zorgen dat je waarde kan toevoegen in het leven van mensen. Iets dat waardevol is, hoe klein dan ook, zodat mensen ervoor willen betalen. In het massacommunicatietijdperk, waar de dialoog met het individu niet mogelijk was, heeft marketing de houding van 'zenden' en 'korte termijn denken aangenomen. Ik verwacht dat dit de komende jaren zal terugdraaien en dat marketeers zich kunnen laten inspireren door religie en volgelingen.

@erwin: een vriend van mij schenkt ca 15% van zijn inkomen jaarlijks aan de kerk en aan de kerk gerelateerde goede doelen. Een collega werkt drie avonden per week als ouderling, voor niets. Dus dat "businessmodel" gaat zo niet op. It's give and take. En uiteindelijk take.

Maar goed, wat dat allemaal met marketing te maken heeft ontgaat me zo langzamerhand....

@Wouter: evangelisatiehandboeken? Wat zijn dat? Dat lijkt me wel interessant. Heb je goede voorbeelden die je zou aanbevelen?

@Berd: uiteindelijk is Dove van Unilever, dus van aandeelhouders, dus van mensen die het niets interesseert hoe mooi mensen zich voelen, als je er maar aan kan verdienen. Grote merken van de toekomst zijn niet beursgenoteerd, en daarmee kunnen ze lange termijn denken.

Uiteindelijk had de kerk jarenlang een succesvol businessmodel: je hele leven krijg je, en aan het einde schenk je alles aan de kerk. Beetje kort door de bocht uiteraard, maar het werkte best goed.

@Erik: als ik jouw betoog goed begrijp gebruikt Dove dus ook een oude truc. Laat gewone en soms lelijke mensen zien dat ze er ook mogen zijn en dat er iemand van hun houdt: Dove.

De vraag is alleen hoe authentiek de boodschap is. M.i. maakt Dove goed gebruik van een klantinzicht en positioneert zich als anders dan anderen. Dat doen spirituele leiders ook, maar toch net ff anders dan een merk waar uiteindelijk de business telt.

Would be spirituele leiders met een zogenaamd authentieke boodschap lijken wel wat op marketingbedrijven zoals Unilever. Zieltjes winnen om geld te verdienen. De echte kern is dus hol, anders gezegd, het gaat uiteindelijk om geld verdienen. Niks mis mee, maar geen religie.

Is de scientology kerk een marketing of spirituele organisatie?

@Erik,
Er zijn evangelisatie-handboeken te bestellen, er is niets geheimzinnigs aan. De kerk is geen Vrijmetselaarsbeweging.

Een nog veronaachtzaamd aspect hier is het aanspreken van de zogeheten "zwakkeren" in de samenleving. Traditionele lifestyle-marketing is vooral een bevestiging van de eigen succesvolle lifestyle van de vermeende doelgroep. Jezus e.a. zochten juist de verschoppelingen der aarde op met de boodschap: jij bent het waard.

Deze strategie is uiteraard letterlijk terug te vinden in de campagne van L'Oreal (het koninklijke water), maar doordrenkte ook de campagne van Ben (iedereen is Ben en met name ook mensen van vreemde komaf). Dit zou gepikt kunnen zijn van bv de Jehova's of het Leger des Heils, dat al sinds jaar en dag op die wijze communiceert, geheel in lijn met de strategie van Jezus.

De Anti-Christ in dit opzicht zijn de geldleners, die de verschoppelingen der aarde juist een poot uit willen draaien.

@Erwin: lijkt me ook leuk, jammer dat ze dat toch liever voor hunzelf en beloten houden.
Begrijpelijk is deel van de mythe en hebben natuurlijk nogal radicale methodieken gehanteerd die volgens de huidige marketing standaarden niet meer door de beugel kunnen.

Het lijkt me wel eens leuk om een lezing te zien van kerken die vertellen hoe zij in de loop van de eeuwen zieltjes hebben geworven. Daar zit duizenden jaren ervaring. Daar zou ik heel benieuwd naar zijn.

Leuke post. En leuk om de discussie te lezen.
Zelf gebruik ik het vergelijk ook regelmatig (al ben ik geen marketing man) als ik met gelovigen praat die afgeven op marketing en het hersenspoelen van mensen door b.v. de wetenschap.
Ik maak hun er dan op attent hoe goed hun eigen religie / kerk dit over de eeuwen heen praktiseert.
Heiligt het doel de middelen? Is steevast mijn laatste vraag.
Vaak is het antwoord ja.
Omdat de oorspronkelijke boodschap + product (hijzelf) zo sterk was dat het (slap /onzuivere) aftreksel van de boodschap nog steeds werkt.

Sterk merk is een ijzersterke complementerende combinatie van product en boodschap.
Vraagt om soulsearching. Iets wat niet iedereen gegeven is.
Lang leve de pro's die dat voor ons kunnen doen!

@Wouter: ik ben het eigenlijk helemaal met je eens. Het gaat om authenticiteit, om jezelf laten zien, en vervolgens gaan merken op zoek naar het oprichtingsverhaal en gaan dat vertellen: dat wordt hun boodschap. Maar dat is dus niet authentiek. Het gaat erom wie of wat je bent. En wel hier en nu. Maar ja, makkelijk (hier)gezegd dan gedaan. Maar toch zijn er wel stapjes te maken.

Ik geloof niet in bedrijven/merken die zeer nadrukkelijk authentiek lopen te doen. Het is meestal een teken dat het product niet onderscheidend genoeg is of dat ze hun MVO-belofte willen cashen.

Concepten als the Bodyshop uitgezonderd, want daar zit de MVO in het product zelf.

Toine, je hebt gelijk en toch weer niet. Het gaat er niet om wat er in het verleden is gebeurd of geschreven, het gaat erom dat er in deze tijd nieuwe mogelijkheden en kansen ontstaan voor merken op een andere wijze in de samenleving te staan, en hierbij kunnen ze laten inspireren door kerken uit het verleden.

Dat was in 1995 wel heel anders, om eens even een jaartal te noemen.

@Wouter: Coca Cola is geen merk dat is gebaseerd op (familie)waarden maar een bedrijf dat goed is in het overbrengen van die waarden. Die werden gewoon gekozen door de marketingafdeling, het was niet de weerspiegeling van gedeelde waarden van de mensen die er werkten. Niet bepaald authentiek dus.

Toine: U heeft gelijk. Maar ik heb het over het merk en u over het product. Product en Merk zijn twee verschillende begrippen.

Het product is rond 1885 ontstaan, maar dat wil nog niet zeggen dat het toen al een merk was.

Coca-Cola gebaseerd op familiewaarden? Misschien is het verstandig voortaan eerst een beetje aan bronnenonderzoek te doen voordat je gaat doceren. John Stith Pemberton lanceerde in 1885 (da's de 19e eeuw) een French Coca Wine die moest concurreren met de populaire cocainewijnen (19e eeuwse premix-drankjes) door de toevoeging van kolanoten en damiana (een aphrodesiac). Deze voorloper van Coca-Cola werd gepositioneerd als een remedie tegen een morfineverslaving. Gezellig familiedrankje...

Ook dit schrijfsel over Merk en Kerk mist verwijzingen naar mensen die veel eerder over hetzelfde thema schreven - en terecht afgeserveerd werden. Marketing & Religie is een oud en afgekauwd botje van andere brand guru's.

Voortaan dus bij het zoveelste ideetje eerst Google naslaan. Binnen een uurtje heb je uitgezocht wie dezelfde gedachte hadden. Kun je daar op voortborduren. Da's beter dan ouwe kost als eigen observaties opdienen.

Waarschijnlijk kennen jullie dit initiatief ook al: http://www.reclamegod.nl/

@Stefan: Ik sta er niet bewust stil bij. Maar ik probeer wel te leren van de samenlevingsvormen die aanwezig zijn en die hun sporen hebben achtergelaten. Perspectiefwisseling, gebruik ik vaak als brainstormtechniek. Geforceerd denken levert meestal niets op of het levert geforceerde ideeen op.

@Wouter: is het niet juist dat marketing gebruik maakt van het systeem Religie?

Mooie voorbeelden die je aangeeft over wierook en bedevaarten, zo zijn er nog meer rituelen op te noemen die de emotionele bijdragen hebben voor de mens.

Religie is een systeem dat mensen raakt en marketing is naar mijn mening ook voortdurend bezig om systemen te ontplooien die de brug van emotionele binding tussen consument en merk moet slaan.

Je gaf een mooi voorbeeld van Coca Cola, een superbrand die begin de 20e eeuw is ontstaan. Het is een merk dat gebasseerd is op familiewaarden. Het opmerkelijke is dat de supermerken allemaal rond deze periode zijn ontstaan. Hoe komt het dat merken op de dag van vandaag moeilijk doorbreken tot het niveau van een Supermerk? Zoals Erwin zegt merken lopen tegenwoordig op hun teentjes. We durven niet meer. Het gebruik van rituelen, het introduceren van een vaststaand concept zit er tegenwoordig niet meer bij. We veranderen continue van boodschap en concept. Vasthouden aan een goed concept geeft meer kracht aan het merk, maar wie heeft het lef.

Coca Cola heeft bijvoorbeeld een lange tijd gestaan voor het familiegevoel. Tot een paar jaar terug, toen wilden ze in de meest westerlijke landen overstappen op individuele waarden, omdat ze dachten dat de tijd daarom vroeg. Ze hebben die stap ook genomen, maar de roep om een familliemerk was groter dan gedacht, ze is weer teruggestapt op de familiewaarden.
Ze dacht dat ze beter mee kon gaan met de individualisering van de samenleving. Maar juist door de individualisering was de vraag naar familiewaarden en het gevoel dat daarbij hoort erg groot.

Ik denk dit dan merken kunnen leren van dominantie van kerken uit het verleden. Ik denk nl. dat merken zeeeeer nederig en ondergeshikt gaan worden (symbolische, expressieve merken uitgezonderd). Maar het inzicht in mensen dat kerken tentoonspreiden, bvb de behoefte aan rituelen bij emotieverwerking, kan zeer leerzaam zijn voor merken in de toekomst.

@Erwin,
Het ging mij in het algemeen om absolute systemen die ingrijpend het dagelijks leven beïnvloeden hoe je dat ook noemt. (Linkse) dictaturen mogen wmb ook in het lijstje van Elfahmi. De hersenspoeling en intimidatie die veelvuldig is gebezigd in de geschiedenis, vind ik, nogmaals, niet het imiteren waard, ook al verkoop je dan nog meer koelkasten of zakken chips. Het is bovendien onmogelijk, want welk merk heeft het budget voor totale dominantie?

Losse hersenpoelingstechnieken op een "light" manier toepassen is meer ok.

@Wouter: er is een verschil tussen geloof, godsdienst of religie.

Deze post gaat over religie.

Geloof gaat over geloven. Als iets (nog) niet bewezen kan worden, als je aannames moet doen over waarheid, als er meerdere (wetenschappelijke/filosofische) hypotheseses zijn, dan kan je een geloof hebben in 1 van de hypothese.

Religie (en godsdienst) uit het verleden is voortgekomen uit een geloof hoe de wereld in elkaar zit. Inmiddels hebben we al veel weten aan te tonen (bvb Adam/Eva vs Darwin) maar houden religies vast aan hun geloof van vroeger. Dat is erg dom en verklaart ook de direct afkalving van de aanhang.

Merken kunnen echter wel degelijk leren hoe overtuigingen kunnen worden overgebracht via word-of-mouth. Vandaar dat ik dit een erg leuke posting vind.

De kern van geloof is het totaal beheersen van het leven van de gelovigen met een groot gevaar voor machtsmisbruik. De Katholieke Kerk schijnt vrijdags visdag te hebben uitgevonden om de karpers uit de talloze kloostervijvers beter af te kunnen zetten.

Een commercieel merk moet niet die kant op gaan en dat ook niet willen. Het gaat niet om een totale beheersing van het leven, maar het kleuren van een klein aspect. Een goed merk heeft een beperkt aantal vrij algemene waarden en kan daardoor zelfs universeler zijn dan religie (Coca Cola is zeer populair in het Midden-Oosten).

Dat het geloof allerlei kopieerbare marketingtechnieken gebruikt, tot en met geurmarketing (wierook) en reisjes verkopen (bedevaarten) is uiteraard wel inspirerend.

Is er al een variant voor de doop bedacht? My First Sony?

Een praktijk voorbeeld: http://www.christvertising.com

Wellicht is het aardig om paragraaf 9.2 (de kerk als merk) van mijn boek (http://www.mensmerk.nl) eens te lezen.

Een quote waarin ik culturen als merken van morgen verbind door eerst een onderdeel van de kerkcultuur te beschrijven (de helden en hun verhalen, denk aan digital story telling vandaag):

De kerkcultuur kende vele mythische helden als Jezus, Maria en Franciscus of andere grote helden zoals de paus, bisschoppen en kardinalen. In het dagelijks leven waren de pastoor, Moeder Theresa en kapelaan een steun en toeverlaat voor de gelovige aanhang. Vele ver¬ha¬len rond helden hebben een metaforische betekenis waarbij veel verbeelding en een eigen interpretatie nodig is. Deze verhalen waren te vinden in de bijbel, te horen in kerkliederen en nagespeeld in passiespelen. Bekende verhalen zijn de schepping, de doortocht van Mozes door de rode zee en de verrijzenis. De bijbelse verhalen en helden waren door hun grote mystiek generaties lang bruikbaar.

Ook kende de kerk vele rituelen die betrekking hadden op alledaagse handelingen en bij¬zon-dere gebeurtenissen. Zo waren de kerkgang, de mis en de communie de normaalste zaak van de wereld en in deze rituelen was er ook volop symboliek te vinden zoals ... enz

"Merken worden de kerken van de 21e eeuw." Van Kralingen (Superbrands)

Ook het laatste hoofdstuk van Pine & Gilmores "The Experience Economy" gaat hier over.

Mooi stuk, Elfahmi.

Vraag me af of je deze visie ook daadwerkelijk gebruikt in je dagelijkse praktijk?

In het verlengde van dit goddelijke artikel is het voor de liefhebber wellicht aardig om het blog dat ik onlangs voor M! schreef te bekijken. "Jobs stuwde Apple naar een goddelijke status. Toeval of bewuste positionering?". klik hier.