Max Kohnstamm van SRM stuurde ons onderstaande column: een reactie op de ophef n.a.v. de aanbevelingen van de commissie Brinkman. Prikkelend en provocerend, zoals we hem kennen.
Kohnstamm: 'Degelijke informatie komt niet van gratis nieuwssites als Nu.nl of Geenstijl.nl. Daar heb je andere media voor nodig, die voldoende geld beschikbaar hebben om serieuze onderzoeksjournalisten te betalen. En goede onderzoeksjournalistiek vormt een belangrijke peiler onder onze democratie, ja zelfs onder onze samenleving.
Door de opkomst van internet is het idee ontstaan dat gedegen achtergrondinformatie gratis kan worden geleverd. Een ernstige misvatting. Serieuze journalistiek brengt forse kosten met zich mee. En daar zal voor betaald moeten worden. Inmiddels hebben de media, waarvoor betaald moet worden, het knap lastig. Ze worden gesandwiched tussen de zwaar gesubsidieerde publieke omroep en oppervlakkige gratis nieuwssites. En het zijn nu juist onze geprinte media die de belangrijkste bron van serieuze journalistiek vormen.
De commissie Brinkman heeft zich de afgelopen maanden over de bijzonder lastige positie van de printmedia gebogen. Een kant en klare oplossing heeft de commissie uiteraard ook niet, maar ze komen met een heel stel suggesties, waarvan verreweg de meeste verstandig zijn. Zoals het afschaffen van antieke regels, die het de gesubsidieerde omroep te makkelijk en de kranten te moeilijk maken. Daarnaast zijn er goede ideeën over fiscale maatregelen, betere samenwerking tussen de publieke omroep en de schrijvende pers, overheidssteun voor R&D en andere investeringen in crossmediale concepten. Tussen de vele verstandige suggesties zat een ideetje dat onhaalbaar lijkt: een heffing van enkele euro’ s per maand op iedere internetansluiting.
Direct na het verschijnen van het rapport hebben vele bloggers, twitteraars en andere treurige praatjesmakers ongewild besloten de ondragelijke lichtheid van hun bestaan te bewijzen. Geen van de bloggertjes heeft de moeite genomen om ook maar de samenvatting van het rapport van de commissie Brinkman te lezen. Laat staan dat ze het hele rapport hebben bestudeerd. Ze kwamen direct massaal in opstand tegen dat ene ideetje over een heffing op internetaansluitingen. Hadden de bloggertjes ook nog een mening over de rest van het rapport? Nee, dat was te veel moeite, dan moest je namelijk eerst lezen. En lezen, dat is voor het doorsnee bloggertje echt te veel gevraagd. Effe een gratis nieuwssite bekijken en hup, je smijt wat onzin op Geenstijl.nl. Beter hadden de bloggers niet kunnen aantonen hoe weinig toegevoegde waarde ze hebben en hoe gevaarlijk het verdwijnen van serieuze journalistiek is. Een zeer forse heffing op dom geblog, dat is eigenlijk het enige dat ik in het rapport gemist heb…'
Max Kohnstamm, programmamanager bij SRM
(column is tevens geplaatst in Adformatie, week 27)
- /Boekrecensie: Het Merk Mens
- /Boekrecensie: Het merk is dood leve het merk
- /Boekrecensie: COOL! Winst door belevenismarketing
- /Boekrecensie: Buy.ology van Martin Lindstrom stelt teleur
- /Moet de krant worden gered? Zo ja, hoe?
- /SRM en Nima zijn er uit: ze gaan praten
- /Meningen over aanbevelingen commissie Brinkman
Met een login kun je automatisch reageren, krijg je toegang tot extra content en profiteer je van leuke kortingen. Nog geen login? Registreer nu!
Alleen voor leden:
Laatst toegevoegde download: Logo’s leren lezen
Speciale aanbieding: Kom ook naar Digitaal Willen We Allemaal!


Tja, het rapport is wat ongenuanceerd aan de media gepresenteerd en dan krijg je dat gauw. Of dat nou door domme bloggertjes komt of door domme journalistjes weet ik niet.
Een commissie die met een heel stel inderdaad verstandige adviezen komt en die ook graag zou willen dat die verstandige conclusies de aandacht krijgen, zou moeten weten dat het balletje opgooien over een internetheffing heel erg onverstandig is.
De jounalistiek holt achteruit in Nederland, teveel "nieuws"wordt klakkeloos overgenomen. We hebben een PR-kabinet en dat kan werkelijk alles naar buiten brengen in de wetenschap dat persberichten echt 100% gekopieerd in de media verschijnen. Lijkt wel of er steeds minder diepte zit in de artikelen van journalisten van met name de dagbladen en nieuws op radio en tv, inclusief nieuwsrubrieken.
Ben het er helemaal mee eens dat het een gevaarlijke tendens is dat de serieuze journalistiek aan het verdwijnen is. Uit recent onderzoek in de USA is het schokkende resultaat gekomen dat maar liefst 98% van de groene boodschappen, helemaal niet zo groen is. Journalisten en bloggers schrijven vaak, vergeef me de term, als een kip zonder kop over duurzaam en groen om maar eens een actueel onderwerp te noemen.
Al sinds de invoering van het begrip klimaatneutraal wordt daar massaal over geschreven als iets moois, iets dat ons land en de wereld de juiste kant zou ophelpen. En wie weet wat klimaatneutraal betekent, welke parameter hoort daarbij? Gaat het alleen om CO2-uitstoot. Hoe zit het met de andere broeikasgassen? Worden die ook gecompenseerd? Is compensatie eigenlijk wel een goed idee?
Welke proffesionele (onderzoeks)journalisten zetten daar hun tanden eens in? Alle persberichten worden netjes overgenomen, dat wel, maar dat lijkt mij nou net geen goed voorbeeld van journalistiek. Bloggers nemen inderdaad massaal berichten letterlijk over, dat is mooi te zien aan typefouten in een bericht. Ook die worden gewoon overgenomen. Inderdaad teveel moeite voor velen.
Ik, schrijf er als bloggertje wel over, ik zet wel kritische kanttekeningen bij allerlei berichten, ik neem wel contact op met afzenders van persberichten voor meer informatie, hoor en wederhoor en ik kom zeker terug op alle mooie beloften en doelstellingen. Maar ik ben inderdaad geen journalist met een journalistieke opleiding.
Met gezond verstand en met beide benen op de grond even analytisch naar het nieuws kijken, is ook een weg, de weg van Anders Bekeken.
http://www.andersbekekenblog.nl
Erik van Erne
zat 04 jul 2009, 10:19
@Erik
Hoi Erik, vind dat je helemaal off-topic gaat met je klimaatverhaal (heel belangrijk overigens!) om je eigen blog te kunnen promoten.
Bas Berkenbosch
din 14 jul 2009, 20:21
@Max
Reactie deel 1 (deel 2 in opvolgende reactie; mag namelijk maar 5000 tekens per reactie gebruiken)
Foei Maxje toch!
Je moet niet zo lelijk doen tegen al die kleine bloggertjes hoor. Ze kunnen niet allemaal zo ijverig en slim zijn als jij. Hoe weinig toegevoegde waarde zij voor jou hebben kan je alleen zelf bepalen. Anderen zullen andere criteria hebben.
Dat hiermee het gevaar is aangetoond van het verdwijnen van serieuze jounalistiek is nog maar de vraag. Het item over de internetbelasting werd namelijk daags voor het verschijnen van het rapport door de 'serieuze' krant Trouw naar buiten gebracht. Volkskrant en NRC lichtten ditzelfde item uit het rapport voor hun kopregels. Serieus waar.
Verder is de stellingname in jouw blogstukje, ach sorry, Adformatie column natuurlijk, weinig overtuigend inzake het werk van de commissie Brinkman en het onderwerp van onderzoek. Het enige dat je doet is een zelfvoldane sneer geven aan bloggertjes (omdat jij wel voor het slapen gaan het rapport van 80 bladzijden gelezen zou hebben). Desondanks kom je samen met de bloggertjes tot een gelijkluidende conclusie over de commissie, namelijk dat die het uiteraard ook niet weet. Overigens vind ik dat je door het woord 'uiteraard' zonder reden de commissie in bescherming neemt. Tegen wat? Hun onwetendheid? Waarvoor stelt Plasterk nou een commissie in?
Je suggereert dat het Nederlandse volk gespeend zal zijn van serieuze onderzoeksjounalisten. Vrees niet! Deze koene ridders van het vrije woord zullen altijd werk hebben en een boterham kunnen verdienen op internet, bij radio, TV en tijdschriften. Helaas echter steeds minder bij kranten in hun huidige vorm. Nou en? We hoeven dus echt niet te wanhopen dat de horzel in de pels van de democratie (vrije pers!) samen met de huidige kranten ten onder gaat. Door internet is onze controle op de democratie groter dan ooit. Geen Berlusconi of Iraanse mafkezen die hier tegenop gewassen zijn.
Je stelt dat door de opkomst van internet het idee is ontstaan dat gedegen achtergrondinformatie gratis kan worden geleverd. Nou dat klopt dus want het web staat er vol mee (rapporten van 80 bladzijden bijvoorbeeld). Het is dus geen misvatting van anderen, maar een feitelijk juiste waarneming door jou.
Een andere reden die je geeft waarom kranten door de overheid gered moeten worden is dat ze gesandwiched worden. Natuurlijk zijn er antieke regels die overboord moeten. Daarnaast is Hilversum steeds sneller aan het imploderen waardoor een helft van de sandwich snel rijp wordt voor de groencontainer.
Bas Berkenbosch
din 14 jul 2009, 20:14
@Max
Reactie deel 2 (van 2; mag namelijk maar 5000 tekens per reactie gebruiken)
Nee, de oplossing voor de bijzonder lastige positie van de kranten zal nimmer gevonden worden door naar anderen te wijzen. Overleven als soort kan alleen door zelf te muteren. Lees Darwin.
Laten we daarom eens naar het adaptief vermogen van de patient zelf kijken. De uitgevers om precies te zijn. Decennialang was hun beleid gestoeld op massabereik voor de adverteerder en exclusief nieuws voor de lezers. Een hele goeie strategie want ze hebben er bakken met geld mee verdiend. De mare gaat rond bij een grote krant dat men in de jaren tachtig 's morgens na de uitgebreide koffie met het verse krantje erbij om een uur of elf het raam openzette zodat de advertenties vanzelf konden binnenwaaien. Wanneer om drie uur 's middags alle advertentiepagina's gevuld waren ging men weer huiswaarts of elders natuurlijk.
Dat was overigens ook de tijd dat de eerste weerstand tegen deze enigszins arrogante suprematie onstond. Albert Heijn wilde een 'rondje landelijk' doen met een 1/1 pagina en steunkleur rood voor de geadverteerde aardbei. Een hele grote krant wilde dat niet leveren waarop AH besloot om dan maar een 1/2 pagina zw/w te doen.
Fast forward nu door de tijd. De wereld verandert, de computer en internet doen hun intrede, de consument raakt beter geïnformeerd, wordt (volgens sommigen) eigenzinnig en ongrijpbaar, de grenzen van groei worden bereikt, we hebben alles al en krijgen alleen nog maar meer keus uit bijvoorbeeld tientallen soorten tandpasta, yoghurt of televisietoestellen. Voor het eerst is er meer aanbod dan vraag.
Wat we zien is dat adverteerders met hun afnemende marges noodgedwongen de fragmentatie van hun markten gaan volgen. Direct Mail begint in zwang te raken, huismagazines worden uitgegeven, in Zoetermeer wordt een callcenter neergezet, commerciële televisie komt via Luxemburg de huiskamer in waar steeds vaker ook een videorecorder staat. Peppers & Rogers beginnen zelfs over one-to-one communicatie. Het commerciële landschap digitaliseert en niets is meer wat het was.
Wat stellen de kranten hier nu tegenover in deze nieuwe wereld? Massabereik voor de adverteerder! Maar welke adverteerder zit nog in godsnaam te wachten op bereik gesegmenteerd naar leeftijdsgroepen, sociale klassen of een x% bereik onder alle Nederlanders? Dat is zo jaren tachtig. Desondanks wordt tot op de dag van vandaag nog steeds elk kwartaal de rituele HOI dans opgevoerd rondom gefabriceerde cijfers over oplage en bereik ter legitimatie van de heilige tariefkaarten. Elke zichzelf serieus nemende Large Account Manager weet dat de adverteerder bij zijn binnenkomst gelijk de tariefkaart in de prullenbak kiepert. Geen tijd voor prietpraat; er moeten namelijk zaken worden gedaan. De LAM zorgt dat hij zijn targets en bonus haalt door minutieus op te tekenen welke exclusieve specials de adverteerder wil voor welke prijs en verdwijnt weer. De bedragen in getekende contracten zijn nog steeds indrukwekkend, alleen moeten ze wel onder kostprijs nagekomen worden. Omzet is omzet; tegen elke prijs. Maar dat is wel 80% van je omzet uit maar 20% van je adverteerders.
Dit dus niet door adverteerders gezochte massabereik is gebaseerd op een grote bak gratis proefabonnees die via de draaideur steeds weer voor niks terugkomen en ondertussen zwaar gesubsidieerd worden door een afkalvende groep trouwe abonnees die steeds weer opnieuw de jaarlijks verhoogde volle abonnementsprijs betalen. Ook al daalt het aantal betalende abonnees en dus de omzet per abonnee structureel; oplage is oplage; tegen elke prijs. Op de advertentiemarkt zal het wel terugverdiend worden.
Wie is hier nou gekke henkie? Minister Plasterk toch niet hoop ik.
Uitgevers die blijven volharden in een business model gebaseerd op print zijn gedoemd. De decennialange conditionering binnen het heroische model van stoere deadlines, ontzagwekkende persen, inkt aan de vingers en super winstgevende schaalvoordelen maakt dat alleen maar het oude gedrag vertoond kan worden. Maar er is geen schaal meer. Nooit meer. De investeringen in schaalvoordelen zullen nimmer terugverdiend worden. De enige variabele post welke nog rest is personeel. Maar zij maken wel de inhoud van de krant. En zonder kopij geen krantje bij het ontbijt. De spiraal naar beneden draait steeds harder.
De commissie Brinkman is een grote EHBO doos voor een terminale patient. We hebben in Nederland schoenen- en textielindustrie gehad, mijnbouw en scheepsbouw. We hebben er miljarden ingepompt en deze patienten zijn allemaal alsnog overleden.
Een status quo handhaven is per definitie gedoemd te mislukken.
Bas Berkenbosch
din 14 jul 2009, 20:16
@Bas
Nou dat ben ik dan niet met je eens. Met name in het klimaatverhaal, zoals jij het noemt, ontbreekt bij veel media, bloggers en journalisten ook maar enige kritische noot.
Journalisten en media kunnen best overleven, maar dan is het zaak om bijtijds een nieuwe weg in te slaan en dat hebben ze niet echt goed gedaan.
Mooie reactie trouwens van jou.
Erik van Erne
din 14 jul 2009, 20:57