Laatst zag ik bij Keuringsdienst van Waarden de aflevering Goed Boeren Bij Plus. Volgens de woordvoerder van de supermarktketen is het doel van deze campagne om letterlijk de afstand te verkleinen tussen de boer en zijn producten enerzijds en de consument anderzijds. Daartoe gaat Plus 'lange termijn relaties' aan met de boeren. Super. Ware het niet dat Plus zich niet voor de lange termijn committeert en aan de boer (ten tijde van de opname) maar de helft van de kostprijs betaalt. Je vraagt je af hoe lang zo'n relatie dan kan duren. Dit voorbeeld is wat mij betreft symptomatisch voor de duurzaamheidsproblematiek van de voedselketen.
Laatst zag ik bij Keuringsdienst van Waarden de aflevering Goed Boeren Bij Plus. Volgens de woordvoerder van de supermarktketen is het doel van deze campagne om letterlijk de afstand te verkleinen tussen de boer en zijn producten enerzijds en de consument anderzijds. Daartoe gaat Plus 'lange termijn relaties' aan met de boeren. Super. Ware het niet dat Plus zich niet voor de lange termijn committeert en aan de boer (ten tijde van de opname) maar de helft van de kostprijs betaalt. Je vraagt je af hoe lang zo'n relatie dan kan duren. Dit voorbeeld is wat mij betreft symptomatisch voor de duurzaamheidsproblematiek van de voedselketen.
De Plus verschuilt zich in de aflevering van KvW achter 'de markt'. Die kan echter helemaal niet goed functioneren als de retailschakel van de voedselketen zwaar geconcentreerd is en de landbouwschakel sterk gefragmenteerd. De consument betaalt namelijk niet zoals 'de markt' de helft van de kostprijs, maar al gauw vijf keer de kostprijs (in alle eerlijkheid naar Plus: dit speelt natuurlijk bij alle grote supermarkten). Ik heb moeite te geloven dat er verderop in de keten zoveel waarde wordt toegevoegd dat deze prijsvorming te verklaren is vanuit een solide marktwerking.
Een oplossing zou kunnen zijn dat er schaalvergroting plaats vindt bij de boeren. Wie mijn blogs vaker leest, weet echter dat ik groot voorstander ben van het subsidiariteitsbeginsel: decentraliseren waar mogelijk, centraliseren waar noodzakelijk. De voedselketen worstelt op allerlei gebieden met duurzaamheid: socio-economisch (verarming van platteland, problemen in grote steden), kwetsbaarheid (centralisatie zadenvoorziening, voedselproductie en -distributie), gezondheid (biologisch of niet, genetische manipulatie of niet, voedselveiligheid, gebrek aan diversiteit), energie (voor iedere calorie output 10 calorieën input), bodemuitputting (minder nutriënten in de voeding) en verlies van bio-diversiteit (verstoring van ecosystemen, genetische manipulatie, ontbossing). De mate waarin deze issues spelen (en dus ook de mate waarin ze kunnen/moeten worden aangepakt) varieert van land tot land, van streek tot streek en van doelgroep tot doelgroep. Hierbij past een zoveel als mogelijk decentrale inrichting van het systeem.
Dit standpunt werd tot mijn groot enthousiasme recentelijk onderstreept door een rapport van het wetenschappelijk instituut van het CDA, waarin gepleit wordt voor kortere regionale voedselketens. Ook sluit het principe van subsidiariteit goed aan bij meer circulaire (=duurzamere) vormen van landbouw, zoals de meerjarige polyculturen waar het Amerikaanse RAND instituut voor pleit.
Welke kansen liggen hier voor Maatschappelijk Vruchtbaar Ondernemerschap? Multifunctionele landbouw, klantgestuurd assortimentsbeheer in supermarkten, marketing van streekproducten, peer2peer voedselsystemen, efficiënt lokaal gebruik van inputs en reststromen, voedselproductie georganiseerd rond en mogelijk zelfs in eigendom van (lokale) inkoopcollectieven, efficiënter gebruik van ruimtes. Kansen en mogelijkheden in overvloed. Aanvullende ideeen en casuistiek zijn welkom.
Volg mij op Twitter
Met een login kun je automatisch reageren, krijg je toegang tot extra content en profiteer je van leuke kortingen. Nog geen login? Registreer nu!
Alleen voor leden:
Laatst toegevoegde download: Vier marketeers over trends in (r)etailmarketing
Speciale aanbieding: Molblog op Linkedin, Twitter en Facebook:


Lokale cq regionale economie heeft veel voordelen, maar ten aanzien van de voedselvoorziening moeten we realistisch zijn. Dat kan op beperkte schaal en bovendien alleen met producten die we hier lokaal kunnen leveren.
Zolang de consument steeds meer exotisch voedsel wil, zal dat toch echt van heel ver en dus verre van duurzaam moeten komen. Tenzij supermarkten gewoon stoppen met het aanbieden van die producten.
Erik van Erne
Tue 02 Feb 2010, 7:57