Duurzame trend: Community Business

Wie heeft er niet opgelet tijdens economieles?

"Het is algemeen bekend dat als je iets voor je eigen economie wilt betekenen, je dan beter producten kunt consumeren die daarbinnen geproduceerd zijn in plaats van geimporteerde producten. Op deze manier zorg je ervoor dat er zo weinig mogelijk waarde (lees:welvaart) weglekt uit het systeem. Dit geldt op alle nivo's: nationaal, regionaal en lokaal."

Ergens helemaal aan het begin van de economieles werd het Bacon & Eggs-model behandeld. Eiland A is kipvriendelijk en kan 1000 eieren produceren of 100 strips bacon. Eiland B is varkengezind en kan 1000 strips bacon voortbrengen of 100 eieren. Wat resulteert in meer welvaart: ruilhandel of lokale productie?

Wat is de gangbare naam voor deze vergelijking - die ben ik namelijk vergeten...

Het Bacon & Eggs-model wordt wat complexer als je de maatschappelijke kosten meeneemt: vervuiling, dierenwelzijn, gezondheid, enz. Maar het onderliggend principe blijft hetzelfde.

@toine je analogie klopt niet. Er is niets mis met handel. Echter, waarom geld lenen om vis te kopen als je hem zelf kunt vangen, of om kokosnoten te kopen als je ze zelf kunt plukken?

De crux is economische balans. De huidige crisis is veroorzaakt door structureel meer consumeren dan produceren. Met onze spaarcenten en met geleend geld. Dat geld lenen we van de Chinezen. Dat is hun spaargeld. Omdat ze structureel meer produceren dan consumeren. Ik vind het rechtvaardiger als zij hun spaargeld gebruiken om hun eigen producten te consumeren, dan hoeven wij dat niet meer te doen.

Er zal altijd handel zijn en dat is prima. Wij willen graag pak em beet bananen eten en die groeien nu eenmaal niet in het Westland. Als we maar zorgen dat wij ook iets produceren wat anderen nodig hebben. Dat geldt op nationaal nivo, maar ook op lokaal nivo. Afhankelijkheid van gecentraliseerde importstromen maakt een systeem kwetsbaar. Waarom iets importeren wat minimaal even goed en goedkoop lokaal geproduceerd kan worden? Daar gaat je analogie scheef, omdat het veronderstelt dat het ene eiland niet kan investeren in kippenhouderij en het andere niet in varkenshouderij. Mijn artikel zegt dat waar dit wel mogelijk is, dit kansen biedt om een economie veerkrachtiger te maken.

"Give a man a fish and he'll have food for a day. Teach him how to fish and he'll have food for a lifetime."

@Toine,

Voor mij om het goed te kunnen volgen wat jullie zeggen.

Dit is wat Ernesto o.a. zegt: 'China en Het Westen: produceer voor jezelf. Om je kwetsbaarheid tov de ander te verkleinen. '

Dit staat op gespannen voet met hoe we naar het creëren van welvaart keken; cf wat jij probeert te zeggen over in- en export. In het denken wat jij, Toine, vertegenwoordigt, wordt ‘kwetsbaarheid’ evenwel niet als norm meegenomen. En is dat dan jullie verschil van mening?

Ernesto plaatst op Molblog in de categorie Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen een pleidooi voor community business. Hij signaleert dat de netwerkeconomie ons in staat stelt om vraag en aanbod beter lokaal, regionaal of nationaal af te stemmen. Hij suggereert dat de welvaart meer gebaat is bij goed buren dan verre vrienden. En hij stelt dat het algemeen bekend is dat we meer welvaart krijgen als we het geld in eigen huis houden.

Dat laatste argument is in de economie echter al heel lang onderuit gehaald. De doctrine van de vrijhandel leert dat zelfs onderontwikkelde landen per saldo meer baat hebben bij ruilhandel dan bij een ingedamde economie. Voorbeelden als Albanië, Noord-Korea en sinds kort ook Zimbabwe leren dat de welvaart achterblijft of verdampt als je economie in te enge zin bedrijft. Koop Hollandse Waar, Dan Helpen We Mekaar leidt tot Zimbabwisering van de welvaart.

Ernesto gebruikt met andere woorden een verkeerde onderbouwing voor community business. Met sparen en lenen heeft dat niet zoveel te maken, en daar gaat het originele bericht ook helemaal niet over. Voor de ontwikkeling die hij schetst, zijn heel andere verklaringen van toepassing. Er vindt een verschuiving plaats van offshore production naar near-shore production, omdat de langer reistijden van containers vol speelgoed, lingerie en schoenen een belemmering vormen voor een snellere reactie op veranderende marktomstandigheden. Sommige retailers doen meer aan local sourcing omdat er maatschappelijke druk wordt uitgeoefend ten gunste van naburige boeren.

Dat laatste is goed in te passen in standaard klassieke economische theorie, mits je de maatschappelijke kosten verdisconteert in de ruilhandel. Er kan een prijskaartje gehangen worden aan milieuvervuiling, arbeidsomstandigheden en gezondheidseffecten, waardoor de balans weer in de richting gaat van lokale inkoop in plaats van verre import. Je kan verkoopargumenten ontlenen aan local sourcing, net zoals Ben & Jerry's lang gedaan hebben met Melk uit Vermont. Zijn allemaal interessante argumenten voor community business.

Maar de suggestie dat het algemeen geaccepteerd is dat de welvaart gediend is bij lokale inkoop, is een vorm van volksmennerij waar je in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen misschien juist beter afstand van kan nemen.

Oh, en die Chinezen met hun vette spaarvarkens komen nu de truffels uit de pap halen.

@toine Je misrepresenteert op grove schaal wat er in het artikel staat. Het gaat om decentralisatie versus centralisatie en niet over vrijhandel versus geen protectionisme. Ik ben voor internationale en interregionale handel, maar het is geen doel op zich en het leidt overigens niet in alle gevallen - zoals jij stelt - tot welvaartstoename. Vraag maar eens aan pak em beet rijstboeren op Haiti.

De centrale thesis is dat de veerkracht van een systeem, en dus ook een economisch systeem, gebaat is bij decentralisatie. Door dit principe wordt de duurzaamheid van zo’n systeem bevordert. Het internaliseren van maatschappelijke kosten (zoals jij ook noemt) bevordert ook de duurzaamheid, maar staat hier even los van. Het gaat dus niet om de kwetsbaarheid van het Westen tov China en vice versa. Beiden worden kwetsbaar door een sterk gecentraliseerd systeem. Wat denk je dat er gebeurt als morgen de dollar valt? Zijn ze in China echt niet blij mee.

De argumenten die jij noemt voor community business zijn precies een aantal die ik noem. Het lijkt wel of je mijn presentaties op slideshare bestudeerd hebt! En natuurlijk heeft dat wel te maken met sparen en lenen: consumptie = wat je zelf maakt + wat je importeert. Hoe betaal je dat wat je importeert? Met dingen die je exporteert. Of met datgene wat je gespaard hebt (dingen die je vroeger geexporteerd hebt). Of door te lenen (beloven dat je dingen in de toekomst zult exporteren). Oftewel, je moet zelf ook dingen produceren die anderen buiten jouw huishouden/dorp/land willen hebben.

Door een bepaald product/dienst binnen je dorp te kopen, wordt waarde gecreerd binnen het dorp. De welvaart binnen het dorp neemt toe. Als je hetzelfde product importeert verlaat waarde het dorp. Dit staat niet ter discussie, en zeker niet in de klassieke economische theorie. Jij huurt toch ook niet voor ieder huishoudelijk klusje een externe in? En zeker niet als je toch al rood staat.

Momenteel is er in het westen sprake van overconsumptie en onderproductie en in China precies andersom. Dit is niet duurzaam. Vroeg of laat zullen wij of minder gaan consumeren of weer meer gaan produceren of allebei (nationaal, regionaal, lokaal). Dit heeft niets met protectionisme of ideologie of zo te maken, dit is gewoon economische realiteit. Vergelijkingen met Zimbabwe of Albanie zijn dan ook totaal off-topic.

@marc
Toine verwijst met zijn bacon&eggs;voorbeeld naar het principe van comparatief voordeel. Dat uiteindelijk iedereen er beter van wordt als hij doet waar hij het beste in is. Dit is in zekere mate waar. Echter, er zijn in de wetenschap ook stromingen die dit nuanceren. Binnen de organisatiekunde zie je afgelopen decennia juist weer een verschuiving naar decentralisatie (zelfsturende teams etc). Hoe dan ook, dit is niet waar het artikel over gaat.

De discussie wordt opeens beladen omdat Toine basis economische verschijnselen (waarde creatie, behoud, opslag, verbruik, uitwisseling) verwart met politieke/ideologische stromingen zoals protectionisme en centrale planning. Het is niet mijn bedoeling me te bemoeien met politieke zaken. Ik probeer de werking van een systeem te analyseren en neem waar dat er een nieuwe trend ontstaat, community business, die ook nog eens duurzaamheidsvoordelen met zich meebrengt (meer decentralisatie = meer veerkracht = stabieler, duurzamer systeem; meer decentralisatie = meer verbondenheid = meer accountability = hogere kwaliteit systeem).

Deze trend staat niet op gespannen voet met hoe we vroeger naar welvaart keken of met traditionele economische theorie, maar hij kan er wel (mede) door verklaard worden en dat is wat ik doe in het artikel. Het is ook niet zo dat het gaat om de kwetsbaarheid van landen /economien tov elkaar. Het gaat om de kwetsbaarheid die ontstaat in nationale, maar ook lokale economieen doordat vitale functies van slechts enkele (f)actoren afhankelijk zijn. Bijvoorbeeld: veel bedrijven werken liever met verschillende leveranciers zodat ze niet in de problemen komen als er een failliet gaat.

Toine noemt Zimbabwe, Albanie en Noord-Korea om zijn argument gestand te doen. Ik vind deze landen perfecte voorbeelden waarom centralisatie de kwaliteit en stabiliteit van een systeem niet ten goede komt (kleine groep machthebbers bepaalt alles).

Heb ik zo je vragen beantwoord?

Mijn aanvankelijke reactie was gericht op jouw stelling dat het "algemeen bekend is dat als je iets voor je eigen economie wilt betekenen, je dan beter producten kunt consumeren die daarbinnen geproduceerd zijn in plaats van geimporteerde producten. Op deze manier zorg je ervoor dat er zo weinig mogelijk waarde (lees: welvaart) weglekt uit het systeem. Dit geldt op alle nivo's: nationaal, regionaal en lokaal." Die stelling gebruik je in een pleidooi voor community business. Je suggereert dat gemeenschapsgezinde inkoop goed is voor lokale ondernemers. En je gebruikt het woord decentraal, zonder duidelijk te maken wat precies centraal en decentraal zijn.

Mijn indruk is dat decentraal en lokaal in jouw betoog zoiets betekenen als 'klein'. Kleine ondernemers profiteren van nieuwe technologie, omdat zij nu een stuk makkelijker de wereldmarkt kunnen bedienen die voorheen voornamelijk het speelveld was van multinationals, oftewel grote en centraal geleide ondernemingen. Zouden we echter het pleidooi van lokale inkoop volgen, dan wordt die kleine ondernemer weer het slachtoffer van een ideologie die tegen globalisering is. Hij kan alleen maar verkopen aan naburige afnemers en hij kan alleen maar inkopen van naburige ondernemers, omdat zo de waarde dicht bij huis blijft. Maar wellicht bedoel je met lokaal en decentraal iets heel anders.

In je reacties voer je allerlei nieuwe argumenten aan zonder echt op mijn kritiek in te gaan, maar ik richt me even op die ene bewering waarmee je de welvaart nog verder ondermijnt: "Jij huurt toch ook niet voor ieder huishoudelijk klusje een externe in?" Dat is waar, maar mijn welvaart en die van jou zijn enorm gestegen omdat voorgaande generaties wel steeds meer huishoudelijke klusjes zijn gaan uitbesteden. Ik neem althans aan dat mevrouw Spruyt niet het brood voor de familie bakt noch haar eigen kleedje weeft. Alles zelf doen verhoogt de welvaart niet, integendeel.

Nou kan ik me best voorstellen dat je problemen hebt met kleding die uit een sweatshop in Vietnam komt. Daar hangt immers een maatschappelijk prijskaartje aan. Halen we die productie echter weer terug naar het dorp, dan neemt onze koopkracht enorm af. Er lekt weliswaar geen waarde meer weg uit het systeem, maar als geheel creëert dat systeem veel minder waarde. En dat is dus Zimbabwisering. Maar ik begin mezelf te herhalen.

@toine
Ik constateer dat we op veel punten toch hetzelfde aankijken tegen hoe de economie werkt. Je zegt bijvoorbeeld terecht dat functionele specialisatie (centralisatie) bijdraagt aan schaalvoordelen en welvaartsvorming (niet zelf je brood bakken en je kleedje weven).

Waar ik niet zeker van ben is dat mijn punt geland is: dat aan de voordelen van centralisatie/concentratie/specialisatie een grens zit en dat het economisch systeem nu de andere kant begint op te bewegen: richting ‘community business’. De redenen die ik hiervoor noem zijn: nieuwe technologien; en (volgens het Britse onderzoek) kwaliteitsissues, grondstoffenschaarste en toename transportkosten.

Maar ook: bittere economische noodzaak, want er verlaat al jaren meer waarde onze economieen (nationaal, regionaal en lokaal) dan er in komt doordat we structureel meer consumeren dan produceren. Onze koopkracht (en erger nog: die van onze kinderen) is dus al sterk gereduceerd, maar wordt kunstmatig in stand gehouden door geld te lenen. Het is een economische wet dat dat niet houdbaar is, dus moeten we meer gaan produceren (oftewel: productie lokaliseren) en/of minder gaan consumeren. Je gaat hier telkens niet op in en dat is misschien waarnaar je verwijst als je het hebt over ‘nieuwe argumenten’ die niet op jouw kritiek ingaan. Dit raakt juist aan de kern van jouw kritiek, want het toont aan dat mijn stelling over het weglekken van welvaart - die bij jou een nogal heftige reactie opriep - klopt.

Over definities; met decentraal bedoel ik: zo min mogelijk afhankelijk zijn van een beperkt aantal (f)actoren. Met lokaal bedoel ik: productie en consumptie (relatief) dicht bijelkaar. Ik geloof zeker dat lokale verbondenheid en accountability bijdraagt aan de kwaliteit van de economie en de leefomgeving. Maar voor de volledigheid: decentraal en lokaal betekent wat mij betreft niet per se klein.

Ik verwijs niet voor niets naar het voorbeeld van Essent. In de praktijk zie je dat innovatie en ondernemerschap vaak plaats vinden in kleinschaligere organisatievormen. Dus misschien is er wel een correlatie. Grote bedrijven zijn denk ik (net als alle systemen) ook gebaat bij een decentrale organisatie; kijk maar naar de Rabobank die als meest decentrale bank ook het meest veerkrachtig is gebleken.

Natuurlijk zit er ook een grens aan decentralisatie. Daar is door de politiek een mooie term voor bedacht: subsidiariteit. Dat betekent grofweg dat functies waar mogelijk gedecentraliseerd moeten worden, en waar noodzakelijk gecentraliseerd. Ik pleit voor het subsidiariteitsbeginsel in de economie, want dat is goed voor haar veerkracht en duurzaamheid. Overigens wordt in centraal geleide economieen als Noord-Korea het tegenovergestelde principe toegepast: alleen decentraliseren als het echt niet anders kan.