Social media is geen heilige graal

Jan-Willem van Beek
Social media is geen heilige graal

De term social media domineert de laatste tijd het marketing- en communicatievak. Social media is het nieuwe modewoord. Op bijeenkomsten en congressen zingt de term rond, twitter loopt ermee vol en nieuwe functienamen worden bedacht rondom de term. Maar is social media de heilige graal voor het communicatievak? Is social media dé oplossing voor merken die in deze tijd hun doelgroep steeds moeilijker bereiken?
Nee…
Social media, liever gezegd sociale marketing, is een strategische richting die merken kunnen kiezen in hun communicatiestrategie. Maar het is zeker niet de enige juiste strategie. Er zijn genoeg andere strategieën te volgen om communicatieboodschappen over te brengen bij je doelgroep. Oók in deze tijd waarin consumenten steeds moeilijker te bereiken zijn.

 

Social media is geen strategie
Social media wordt vaak te pas en te onpas gebruikt. Letterlijk genomen heeft social media betrekking op middelen. En middelen hebben niets te maken met merkstrategie of strategische keuzes. In dit kader zou sociale marketing een betere term zijn: het faciliteren van sociale behoeftes van doelgroepen vanuit merkstrategie.

Sociale marketing is soms onwenselijk
Een sociale marketingstrategie kan zeer krachtig zijn, maar hoeft voor merken niet altijd de beste richting te zijn. Misschien kenmerkt de doelgroep zich helemaal niet door sociale zelfexpressie, of heeft men geen behoefte aan sociale interactie, denk bijvoorbeeld aan sommige business-to-business markten; Wat toch wel een vereiste voor het slagen van een sociaal platform.

Ook kan het zijn dat de sociale behoeftes van een doelgroep te ver afstaat van merkwaardes. En juist de link tussen het domein van een sociale behoefte en merkwaardes is cruciaal voor een succesvolle communicatiestrategie, zie artikel. Met andere woorden, de doelgroep moet de link kunnen leggen tussen de invulling van een sociale behoefte en het merk anders kan er geen breinpositie worden gecreëerd.

Maar ook vanuit de organisatie kan het onwenselijk zijn om een sociale marketingstrategie te volgen. Als merk een domein creëren rondom een sociale behoefte kost veel tijd, energie en commitment. Het volgen van een sociale marketingstrategie is in deze tijd nog veel pionieren en ontdekken. En niet elke organisatie wil of kan hiervoor voldoende budget of capaciteit inzetten.

Dan maar blijven bij het oude?
Nee. Een ding is zeker, de oude manier van communiceren, waarbij bereik wordt ingekocht om een boodschap zoveel mogelijk te herhalen met vaak cosmetische en stereotype boodschappen, wordt steeds moeilijker.

Consument zijn steeds beter in staan om interruptieve en ongewenste reclame te negeren en te ontwijken, denk aan bannerblindheid of het wegzapgedrag,

Ook zijn consumenten wantrouwend als het gaat om boodschappen van een adverteerder, volgens Nielsen vertrouwen consumenten nog maar 14% van alle reclameboodschappen.

Verder zijn consumenten steeds moeilijker te bereiken door de explosieve groei van communicatiemiddelen. De tijd dat we met GRPs ons bereik konden inkopen binnen onze doelgroep ligt achter ons.

Wat dan wel belangrijk is?
Consumenten zijn steeds beter in staat om te bepalen of ze een merk toelaten in hun leven. En voor merken vereist dan een andere aanpak. Merken zullen zich moeten bewijzen in hun communicatie om de aandacht van een consument te claimen.

Hoe?

Door relevante en waardevolle merkcommunicatie.

Het appelleren aan enkel een emotie of thema is niet meer voldoende voor merken om relevant te zijn. Merkcommunicatie moet iets te bieden hebben voor een consument, wil deze openstaan voor een merk. Door iets te bieden voor een consument wat zijn/haar leven leuker of makkelijker maakt, hebben we de aandacht van de consument. En dat is in deze tijd van groot belang.

Drie vormen van relevantie
Een merk kan op verschillende manieren relevant zijn:

Sociale relevantie
De bekendste vorm is sociale relevantie, hetgeen op dit moment zo in zwang is. Merken kunnen sociaal relevant zijn voor consumenten door sociale marketing te bedrijven. Faciliteren van sociale behoeftes staat hierbij centraal.

Een voorbeeld is ZwijsenOuders, een sociaal platform rondom leer- en leesontwikkelingen van kinderen. De uitgeverij Zwijsen faciliteert het platform waarop ouders ervaring uitwisselen en vragen kunnen stellen aan leer- en leesexperts. Hiermee is het merk Zwijsen sociaal relevant voor de doelgroep en versterkt haar positie als autoriteit op leer- en leesontwikkeling.

Functionele relevantie
Een andere vorm is functionele relevantie, een dienstverlening wat het leven van een consument aangenamer of makkelijker maakt. ‘Marketing as a service’ of ook wel brand utility genoemd.

Denk bijvoorbeeld aan de zonneradar van Wiekse Witte. Het merk biedt hiermee een dienst en claimt het domein rondom de beleving van de zon, wat aansluit op de merkwaardes van het witbiertje.

Gerichte relevantie
Naast het feit dat sociale relevantie en functionele relevantie zeer krachtig kunnen zijn, kunnen merken ook waarde bieden door gerichte relevantie; Merkcommunicatie kan relevant zijn door iets te bieden wat specifiek relevant is voor een consument.

Een voorbeeld is het wijkparticipatie platform iederzijnrol (live deze maand), wat zich richt op leefbaarheid en veiligheid van wijken voor bewoners van Rotterdam. Naast het feit dat het platform sociaal relevant is voor Rotterdammers (bewoners dragen suggesties aan voor wijkverbetering en discussiëren hierover), is het ook gericht relevant; De stad laat zien wat het doet aan verbetering rondom veiligheid en leefbaarheid binnen specifieke wijken. Bewoners kunnen zien in hun eigen buurt welke initiatieven er zijn gerealiseerd.
Hiermee is de stad gericht relevant door de bewoner en zijn eigen wijk centraal te stellen. En dat maakt het voor een bewoner een stuk relevanter in plaats van de algemene en vaak nietszeggende reclame die in de stad wordt verspreid.

Wat nu?
Merken die relevant zijn, hebben een duurzame relatie met de doelgroep, en dat is van essentieel belang in deze tijd. Welke richting er wordt gekozen hangt af van de merkstrategie. Internet is hierbij vaak een belangrijke facilitator,
Het vinden en waarmaken van relevantie die in lijn ligt met de merkwaardes en strategie kost tijd en moeite. De inzet van een vooruitstrevend communicatiebureau dat echt kan denken vanuit sociale, functionele of gerichte relevantie én invulling kan geven aan een internetconcept is hierbij van groot belang.

Met een login kun je automatisch reageren, krijg je toegang tot extra content en profiteer je van leuke kortingen. Nog geen login? Registreer nu!

Alleen voor leden:
Laatst toegevoegde download: Vier marketeers over trends in (r)etailmarketing
Speciale aanbieding: Molblog op Linkedin, Twitter en Facebook:

Reacties / 10  

Nog geen profiel? Meld je direct aan!

Hai Jan Willem - alles goed?

Ik zou zelf social media geen medium willen noemen. Veel bureaus noemen internet ook nog steeds een medium, terwijl internet tegenwoordig een surrogaatmiddel is voor TV, Radio (70% van Nederland luistert online), gaming, socialiseren - netwerken dus ook. Ik zou verbindingen als Hyves, Facebook en LinkedIn liever sociale netwerken noemen. Het zijn namelijk helemaal geen media. De content wordt immers (grotendeels) door de lezers gecreeerd en niet door een redactie.... Vervolgens zijn media beter te sturen dan 100.000 op hol geslagen consumenten ;-) Je kunt massagedrag niet veranderen alleen omarmen, daarom moeten adverteerders zich ook veel nederiger opstellen in dit soort communities. Aanpassen is de kernboodschap - fit in or get out! Op zijn Amerikaans.
In het boek dat ik aan het schrijven ben over Gaming & Branding komt dit topic ook terug. Wellicht tot 4 november op het MIE?

Bart Hufen
Bart Hufen

Wed 21 Oct 2009, 9:38

Ha Bart,

Wat betreft je opmerking over social media als medium:

Ik zie social media als een middel (zo je wilt, medium) waar communicatie plaatsvindt, maar dat heeft niets met strategie te maken. Ondanks dat internet een complexer en veelomvattender medium is dat bvb. radio of televisie, blijft social media in mijn ogen een medium en geen strategie, iets wat in deze tijd nog wel eens wordt verwisseld. Zo wordt social media vaak genoemd als HET alternatief voor traditionele manier van reclame maken, terwijl er in deze tijd meer succesvolle strategische richtingen te bedenken zijn die ik in mijn artikel noem.

Strategie daarentegen gaat over merkidentiteit, positionering, doelgroepen en domeinen, FCB matrix, Rossiter en Percy matrix etc, en dit staat los van de te kiezen middelenmix. M.a.w. in de strategie is vastgelegd hoe er communicatie plaatsvindt tussen adverteerder en doelgroep. Waarbij een sociale strategie is gebaseerd op het faciliteren van sociale processen die plaatsvinden op sociale media.

Wat jij?

Jan-Willem van Beek
Jan-Willem van Beek

Wed 21 Oct 2009, 15:44

Hi, nog wat gedachten over social media:

Over de 'definitie' en het gebruik van de term social media: ik heb het als volgt versimpeld:

medium = iets dat iets uitzendt/communiceert
social = tussen mensen
social media = mensen die onderling converseren (en dus conten maken en delen/ aanbevelen/ mening geven/ adviseren) over een gedeelde interesse.

Social media heeft tot gevolg, zoals je schrijft, dat mensen elkaar meer vertrouwen dan een advertentie. Het heeft de verhouding tussen adverteerder en consument compleet veranderd. En de wereldwijde omvang heeft een grote potentiële invloed in zich.

Dus voor mij zijn social media mensen. En Hyves, Facebook e.d. faciliteren de zichtbaarheid van de verbindingen: de sociale netwerken.
De komst van diverse technologieën heeft het het mogelijk gemaakt dat mensen online wereldwijd met iedereen kunnen converseren over gedeelde interesses.

Interessant voor bedrijven!
• Om hier constant naar te luisteren. En relevant te reageren. Zodat je wat met opgedane inzichten kunt doen: in productontwikkeling, in serviceverbetering, etc.

• Om ‘sociale behoeftes van doelgroepen relevant te kunnen faciliteren vanuit merkstrategie’ bijvoorbeeld door ‘als merk een domein te creéren rondom een sociale behoefte’ (ik denk Nike+). Fantastisch wat je hier schrijft, want dit is echt social-media-denken! Online én offline toe te passen! Dus ook toe te passen op doelgroepen die niet zo actief zijn online...

• Maar wat ik erg belangrijk vind: vooral om ervoor te zorgen dat je onderwerp bent van deze conversatie! Als je als bedrijf via social media je communicatieboodschap wil overbrengen, zorg dan dat je de conversatie tussen de mensen voedt! Zorg dat je een goed (en uiteraard 'waar') verhaal hebt. Relevantie is hier inderdaad DE voorwaarde voor.

Annemieke Sweere
Annemieke Sweere

Wed 21 Oct 2009, 14:18

Beste Jan-Willem,

Moet je niet een onderscheid maken in strategie?
- Merkstrategie: merkidentiteit, merkverhaal, merkwaarden: positionering. Onderscheidend van concurrenten, relevant voor doelgroep.
- Communicatiestrategie: bijv. social-media-insteek met de keuze: ga je alleen luisteren en reageren, ga je actief deelnemen op bestaande platformen/ communities, of ga je zelf een branded community faciliteren.
- Media-/middelenstrategie: welke kanalen/technieken/netwerken ga je hiervoor inzetten, on- en offline

Annemieke Sweere
Annemieke Sweere

Thu 22 Oct 2009, 6:57

Ha Annemieke,

Goed om te horen dat je je goed kunt vinden in mijn definitie van sociale marketing.

Verder merk je terecht op dat er een onderscheid is tussen merkstrategie, communicatiestrategie en mediastrategie. Alhoewel je jezelf kunt afvragen hoe relevant dit onderscheid in deze tijd nog is. Soms kunnen middelen of technologie input zijn voor een communicatiestrategie of zelfs merkstrategie.

Maar het punt wat ik in mijn artikel maak is juist een gebrek aan strategie als het gaat om sociale media. Vaak wordt er vrij plat gekeken naar de inzet van social media zonder goed te hebben nagedacht over strategische keuzes. En soms is een sociale strategie helemaal niet wenselijk voor een merk, maar kan er veel beter worden gekeken naar andere relevante/onderscheidende communicatie.

Als het gaat om keuzes binnen een sociale strategie noem je een aantal terechte vragen. Ik zou die nog aanvullen met een aantal andere vragen:
-Faciliteer ik met mijn merk bestaande sociale processen of activeer ik nieuwe sociale processen?
- Participeer ik als merk binnen sociale processen of faciliteer ik alleen het platform?
- Hoe koppel ik mijn merk en/of diensten aan het sociale platform?
- Ben ik als merk geloofwaardig om het domein rond deze sociale processen te claimen?

Jan-Willem van Beek
Jan-Willem van Beek

Thu 22 Oct 2009, 10:54

Een erg interessant artikel en een mooie theoretische discussie! Ik wil het even bij de praktijk houden en het belang van het toekennen van waarde aan de sociale media (dit zijn niet enkel netwerken maar ook fora en blogs (incl. microblogging als Twitter) waar gereageerd kan worden en door gebruikers content gecreeerd wordt) benadrukken. Sociale marketing of Social Media Marketing (geef het beestje een naam) is inderdaad geen strategie op zich, maar moet er wel een onderdeel van zijn (indien voor het product/merk wenselijk). Geef de gebruiker simpelweg de tools om aan de haal te gaan met jouw campagne, en zorg ervoor dat je de effecten hiervan meet. Dit kan al zo gemakkelijk zijn als het plaatsen van social bookmarking links. Er zijn prachtige campagnes te bedenken waarbij het volle potentieel van sociale marketing zichtbaar wordt, maar dan moet het merk of product zich hiervoor lenen.


Jan Bruin

Thu 22 Oct 2009, 12:11

@Jan-Willem: Ik ben het al volledig met je titel eens zelfs haha, dat begint goed! Social media wordt absoluut te pas en vooral vaak te onpas ingezet. Social media an sich mag nooit de strategie zijn, want dan maak je van het middel een doel. Ik heb daarom zelf ook mijn model het 'Social strategy model' genoemd, waarbij integratie met de totale marketingstrategie van groot belang is ( http://www.stepfree.nl/werkwijze ).

Ik ben het trouwens ook eens met je opmerking dat Social media niet altijd het wenselijke medium is om in te zetten. De mate waarin je het kunt benutten is ook sterk afhankelijk van de doelgroep.

Goed artikel, bedankt!

Sjef Kerkhofs
Sjef Kerkhofs

Thu 22 Oct 2009, 13:45

@jan @Sjef: Dank voor de complimenten!

Jan-Willem van Beek
Jan-Willem van Beek

Thu 22 Oct 2009, 15:46

Ik kan mij geheel vinden in jou sutk

Social Media. De term zal nog niet iedereen iets zeggen, maar we zijn er wel allemaal mee bezig. LinkedIn, Xing, Facebook, Hyves, Twitter, Youtube, allemaal voorbeelden van Social Media. Allemaal online PODIA (platformen) waar gebruikers zelf de inhoud verzorgen. Ogenschijnlijk zeer laagdrempelige internetvoorzieningen.

Maar in dat laagdrempelige schuilt (hem) nu net het gevaar. Niet voor niets waarschuwt de overheid particulieren goed na te denken over de mogelijke gevolgen, (voordat ze) hun hele ziel en zaligheid, voor iedereen zichtbaar, op het net publiceren. Maar ook de zakelijke gebruiker kan best nog wat van deze campagne opsteken.

Zo las ik laatst op zomaar een forum het relaas van een Amersfoortse ZZP’er. Met zichtbaar genoegen, veel enthousiasme en omringd door een woud van smiley’s, vertelt ze op een internetforum zonder schroom hoe zij de klant belazert op de reiskosten. En dat terwijl iedereen, dus ook een potentiële klant, haar gewraakte uitspraak via Google binnen twee klikken tevoorschijn heeft getoverd. Niet slim.

Maar niet alleen zelfstandigen kunnen een gevaar voor zichzelf zijn op het internet, ook werknemers kunnen er wat van. Maar liefst acht procent van alle Amerikaanse bedrijven met meer dan 1000 werknemers zegt wel eens een medewerker te hebben ontslagen vanwege ontoelaatbare activiteiten op Social Media. Dat varieert van het beledigen van de baas tot het zwartmaken van het hele bedrijf. Voor zover ik weet hebben we in Nederland nog geen vergelijkbare ontslagen gehad, maar het is slechts een kwestie van tijd tot Sascha de Boer op het 8-uur journaal het eerste ‘Hyves-ontslag’ wereldkundig maakt.

wat doet u met social media?


M.G.H.

Mon 26 Oct 2009, 16:38