Uitgangspunt bij MVO is het stellen van de juiste vraag als ondernemer of manager: zijn mijn bedrijfsactiviteiten maatschappelijk vruchtbaar? In plaats van: zijn mijn bedrijfsactiviteiten maatschappelijk verantwoord. ‘Do good’ in plaats van ‘Do no harm’ dus. Ik ga er vanuit dat iedere ondernemer/organisatie/merk te prikkelen is om de wereld een beetje mooier te maken. Maar dan moet wel worden uitgegaan van datgene wat voor die ondernemer, die organisatie of dat merk 1) belangrijk is (waarden), 2) bij zijn kwaliteiten past (competenties) en 3) relevant is. Om hier achter te komen kan de ondernemer zich 5 vragen stellen: Waarom? Wat? Hoe? Wie? Wanneer?
WAAROM zou ik me afvragen of mijn bedrijfsactiviteiten maatschappelijk vruchtbaar zijn?
De meeste mensen die ik ken willen dat het sociale systeem dat we ‘de samenleving’ noemen blijft voortbestaan (continuiteit, systeemorientatie) en dat deze voor ons individueel aantrekkelijke uitkomsten produceert (kwaliteit, mensorientatie). Al deze mensen, en ook de bedrijven die ze hebben of waar ze werken, hebben impact op deze continuineit en kwaliteit. Die impact kan positief of negatief zijn, of allebei tegelijk. Maatschappelijk Vruchtbaar Ondernemen draait om het optimaliseren van je impact: oftewel het maximaliseren van je positieve impact en het minimaliseren van je negatieve impact. Schematisch ziet dat er als volgt uit (waarschuwing: alle modellen in deze blog zijn in het engels):


Ik onderscheid dus 4 principes of domeinen in het ‘mooier maken’ van onze samenleving: Zuinigheid, Eerlijkheid, Overvloed en Veerkracht. Bij nadere bestudering is gebleken dat veel waardensegmentatie-modellen vergelijkbare assen hanteren. Hieruit heb ik een aantal achterliggende waarden gedistilleerd (4 per domein, zoals te zien in het model). Ik ga er vanuit dat bij iedere ondernemer, organisatie of merk bepaalde waarden dominant zijn. De aanname is dat zij het meest gemotiveerd zijn om MVO te cultiveren binnen het voor hen dominante domein.
WAT: welke MVO thema’s zijn voor mijn bedrijfsactiviteiten relevant?
Het is natuurlijk ook belangrijk om te weten welke MVO-thema’s relevantie hebben voor een bepaalde ondernemer, organisatie of merk. Ik heb een poging gedaan om het spectrum aan MVO-thema’s te reduceren tot een overzichtelijk aantal. Ik ben uitgekomen op 18, verdeeld over 6 stakeholder domeinen, maar het hadden er ook 24, 64 of 256 kunnen zijn. Hoe dan ook, dat ziet er als volgt uit:


Daar waar relevante thema’s aansluiten bij de dominante waarden ontstaan kansen voor een solide en duurzame inbedding van MVO in de bedrijfsactiviteiten. Dit is vanuit de gedachte dat bedrijven en merken het meest succesvol zijn als zij hun activiteiten afstemmen op hun waarden (internal branding). Bijvoorbeeld: voor een merk dat vrijheid als belangrijke waarde heeft, is het logisch zich bezig te houden met de rechten van de consument. Dat wil niet zeggen dat je je als onderneming niet zou hoeven bekommeren om maatschappelijke thema’s die je niet interesseren, maar wel dat moet worden nagedacht over hoe deze thema’s aansluiten op de identiteit van de onderneming (bijvoorbeeld: als je niet als asociaal gezien wil worden, kun je je beter ook niet asociaal gedragen).
HOE: welke manieren zijn er om MVO een plek te geven binnen mijn bedrijfsactiviteiten?
Pas als je weet waarom je je op welke MVO-thema’s zou willen richten, is het tijd om na te denken welk type oplossing je graag zou willen implementeren. Ook hier geldt weer dat verschillende domeinen zich beter lenen voor verschillende type oplossingen. Bijvoorbeeld: een onderneming waar vrijheid of onafhankelijkheid belangrijke waarden zijn, zal minder gemotiveerd raken door het voldoen aan een compliance systeem.


Je kunt weer een onderscheid maken tussen MVO-oplossingen die zich richten op ‘support systems’ (creatie van welvaart) of op het benutten van die welvaart (verdeling van welvaart). Van belang is verder of de oplossing betrekking heeft op een gedeelte van of op de gehele waardeketen. Daarnaast geldt dat de impact van een oplossing een resultante is van de kwaliteit van de oplossing en de reikwijdte ervan. Hoe specifieker de oplossing, hoe hoger de kwaliteit kan zijn. Maar hoe generieker de oplossing, hoe groter de reikwijdte ervan kan zijn. Bijvoorbeeld: een keurmerk of een ander vrijwillig compliance systeem speelt niet altijd precies in op wat in een bepaalde situatie nodig is, maar is wel vaak door een grote groep bedrijven implementeerbaar.
WIE: welke competenties heb ik om MVO-oplossingen tot een goed einde te brengen?
Het is wel van belang dat de oplossing die gekozen wordt aansluit bij de competenties van de ondernemer of organisatie. Uit onderzoek van www.ondernemerstest.nl is gebleken dat het psychologisch profiel van de ondernemer bepalend is voor zijn favoriete managementstijl. Dit hangt samen met welke hersenhelft (links/rechts, boven/onder) in welke mate dominant is. Het blijkt dat ook deze assenverdeling vergelijkbaar is:


In bovenstaande afbeelding zijn de 4 archetypen managementstijlen weergegeven met bij elk 4 bijbehorende ondernemerscompetenties. Bijvoorbeeld: de competenties van de pionier zullen beter aansluiten op MVO-oplossingen in het Veerkracht-domein. Net zoals alle MVO-domeinen belangrijk zijn om bij te dragen aan de contuiniteit en kwaliteit van de samenleving, zijn al deze ondernemerscompetenties belangrijk voor een succesvolle bedrijfsvoering. De uitdaging voor de ondernemer is om zich te omringen met mensen die hem aanvullen in de competenties die bij hem minder aanwezig zijn.
WANNEER: in welke levensfase is de onderneming en hoe sluit deze aan bij mogelijke MVO-oplossingen?
Uit het onderzoek van www.ondernemerstest.nl is ook gebleken dat in iedere levensfase van de onderneming (introductie, groei, volwassenheid, neergang) een dominante behoefte is aan een bepaalde managementstijl. Deze levensfasen zijn ook weer te linken aan de door mij onderscheiden MVO-domeinen. Het is van belang te kijken of de gekozen MVO oplossing past bij de levensfase waarin de onderneming zich bevindt.


Bijvoorbeeld: als een onderneming nog klein is, is er voldoende ruimte en flexibilieit om rigoreuze oplossingen te implementeren. Naarmate een onderneming groeit zullen de kosten van implementatie en onderhoud van een compliance systeem steeds meer in verhouding komen te staan tot de (interne en maatschappelijke) opbrengsten. Dit impliceert dat waarlijke maatschappelijke innovatie eerder zal voortkomen uit start-ups dan uit gevestigde grote bedrijven (hoewel die dit natuurlijk wel kunnen faciliteren).
Conclusie
Nadenken over wie ben ik, wat kan ik en wat wil ik kan je als ondernemer, organisatie of merk verder helpen om MVO te integreren in de ondernemingsstrategie. Er blijken ook nog eens allerlei relaties te zijn tussen wie je bent, wat je kunt en wat je wilt. De hier beschreven modellen kunnen helpen om deze in kaart te brengen.
Volg @ernesto_spruyt op Twitter en/of De Kritische Optimist op Facebook
Met een login kun je automatisch reageren, krijg je toegang tot extra content en profiteer je van leuke kortingen. Nog geen login? Registreer nu!
Alleen voor leden:
Laatst toegevoegde download: ‘Haal de band aan met je kijker en lezer’
Speciale aanbieding: Molblog op Linkedin, Twitter en Facebook:
