Verduurzamen duurt wel even

Interessant onderzoek. Belangrijk dat genuanceerd naar deze problematiek gekeken wordt. De kop bij het persbericht is wat dat betreft minder genuanceerd en dekt denk ik niet helemaal de lading. De constatering dat zo'n certificering wel een stap richting verduurzaming is, maar dat het de producten op zichzelf niet duurzaam maakt vind ik belangrijk. Een beetje terughoudendheid en minder borstklopperij zou veel partijen in t wereldje niet misstaan.

Voor de volledigheid: Utz werd niet opgericht door Solidaridad, maar door Ahold Coffee Company in samenwerking met koffieproducenten. Solidaridad raakte wel in een vroeg stadium betrokken en speelde een cruciale rol bij het groot maken van het label oa via het Coffee Support Network. Utz en het CSN zijn in een vroeg stadium ook al ondersteund door andere NGOs als Stichting DOEN en Hivos.

Inderdaad is verduuzaming een kwestie van een lange adem. Een duurzaam of eco-label zegt vaak niet meer dan dat men er mee bezig is, de intentie heeft dat het product op termijn ook echt duurzaam is.

Al die toegekende en vooral zelfbedachte labels zijn voor het bedrijfsleven vaak niets meer dan een mooi marketingitem. Greenwash viert nog steeds hoogtij in Nederland.

Nog een correctie: fair trade werd helemaal niet opgericht door Solidaridad. Solidaridad bedacht het keurmerk Max Havelaar. Da's echt wel heel wat anders. Vandaag meent Solidaridad de grootmeesters uit de categorie "uithongeren en monopoliseren, het zootje" Cargill iets kunnen bij te brengen.

Ik geloof in de oprechtheid van de oprichter van Utz. Maar wie boeren geen minimuminkomen gunt - en dat doet het niet, want het weet het allemaal zoveel beter dan die straatarme boeren zelf - is medeplichtig aan de volksopstanden die weldra ook in de landen aan de evenaar te beurt zullen vallen. Van vrijhandelspraatjes voedt een koffie- of cacaoboer zijn gezin niet.

Voor de rest heb ik beroepsmatig wel wat te maken met fair trade. Ik ken de pijnpunten. Maar ik ken en hoor vooral ook de reden waarom het überhaupt moet bestaan.

Je vindt me op http://fairtradekookboek.wordpress.com/

@Steven dat Max Havelaar en Fair Trade iets heel anders zijn ben ik niet mee eens. Het begrip fair trade bestond al voor het keurmerk. Solidaridad startte het keurmerk Max Havelaar. Dit was het eerste keurmerk voor eerlijke handel, het initiatief werd in andere landen overgenomen maar onder de noemer Fair Trade. Zo stonden Solidaridad en Max Havelaar dus wel degelijk aan de basis voor het internationale Fair Trade keurmerk.

Bij Westerse inzet op eerlijke handel, moet ik toch ook wel aan dit mopje denken:

Een Indiër zat eens op z’n dooie gemak te vissen aan de rand van een meertje. Een toerist uit Amerika kwam geïnteresseerd dichterbij en knoopte een praatje aan. Op zijn vraag wat hij aan het doen was, antwoordde de Indiër dat hij vis aan het vangen was om zijn gezin te voeden. Hierop zei de Amerikaan: “maar dan moet je drie hengels gebruiken. Dan eten jullie er één zelf op en de andere vissen verkoop je op de markt. Met dat geld wat je daarmee verdient koop je nog meer hengels. En als je handeltje op de markt dan groot genoeg is, kun je op gegeven ogenblik een paar van je dorpsgenoten betalen om voor jou te gaan vissen. En voor je het weet kun je zelf de hele dag rustig op je achterwerk gaan zitten.” Hierop kijkt de Indiër de Amerikaan verbaasd aan en zegt: “dat doe ik nu toch ook?”

oordeel komt achter werk

Ik blijf het een bijzondere onderzoeksuitkomst vinden. Zelf heb ik vergelijkbaar onderzoek gedaan naar de bijdrage van certificeringen aan het behouden en vergroten van biodiversiteit. Ook daar is mij gebleken dat ceritficering niet tot aantoonbare verbetering leidt.
Tegelijkertijd dragen veel certificeringsprogramma's wel bij aan het tegengaan van verdere verloedering. Dat is iets wat ik me ook kan voorstellen voor Fair Trade en UTz.
Al met al een matige oogst, zeker in het licht van de inspanningen die nodig zijn om een certificaat te kunnen voeren.

@Vincent dat waarlijke impact een lange termijn verhaal is verbaast mij niet. wat het voor mij vooral aantoont is dat aanbieders van deze keurmerken zeer zelfkritisch blijven en dat er continu prikkels zijn (meer concurrentie!) om de keurmerksystemen te verbeteren (ipv jezelf heilig verklaren, een monopolie claimen, en vervolgens 20 jaar niet meer aan innovatie doen). vooral veel onderzoek blijven doen dus naar de zwakke plekken en die gebruiken om te verbeteren; we moeten natuurlijk niet met het vuile badwater ook het kind gaan weggooien.

ben wel benieuwd naar je onderzoek n link biodiversiteit. heb je daar een url van?

@Ernesto Uiteraard is impact meer een lange termijn verhaal. Echter, wat mij bij het onderzoek naar Fair Trade verbaasd is dat het mij de indruk wekt dat boeren de eerste jaren kunnen profiteren van certificering, maar op de lange termijn toch nog veel onzekerheden hebben. Dat klinkt voor mij als of er een optimum is na de eerste paar jaar, waarna certificering weinig toegevoegde waarde zou hebben. Als dat zo is zou bij certificering rekening gehouden moeten worden met de ontwikkelingsfase waarin de gecertificeerde boer zich bevind. Na enkele jaren volgens de gangbare criteria gewerkt te hebben, zou een andere set regels en tegemoetkomingen de boer meer helpen.
Bij biodiversiteit ben ik niet op zo'n cyclus uitgekomen, meer opvallend was dat er zeer weinig onderzoek is gedaan naar de impact van biodiversiteitscertificering. MSC is komt later dit jaar met resultaten van een meerjarenstudie.
Mijn onderzoek was destijds voor mijn studie en is niet gepubliceerd, dus daar heb ik helaas geen url van.

@vincent Mee eens. Het probleem met keurmerken is dat het op een gegeven moment vooral om de beloning gaat in de vorm van het keurmerk en niet om de achterliggende waarden. Het doet me denken aan een boek over Unconditional Parenting waarover laatst in de, jaja, Libelle een artikel stond:

"Kohn ziet belonen als iets wat alleen op korte termijn werkt. Het kind doet iets om op die manier een beloning te verkrijgen, of dat nu iets materiëels is, of de woordelijk uitgesproken goedkeuring van de ouder. Het is een manier om gedrag te manipuleren. In zijn boek 'Unconditional Parenting' haalt Kohn verschillende onderzoeken aan, waaruit blijkt dat zowel belonen als straffen averechts werkt. Belonen en straffen zijn twee kanten van dezelfde medaille, waarbij respectievelijk liefde gegeven of onthouden wordt, al naar gelang hoe het kind zich gedraagt. Het zijn manieren om controle te houden over het gedrag van het kind. En dit is de reden dat kinderen, wanneer ze ouder worden, de intrinsieke motivatie missen om dingen te doen. Niet alleen ten opzichte van hun opvoeders, maar meer in het algemeen. Daarnaast zouden kinderen hun geweten op deze manier niet goed ontwikkelen en in emotioneel opzicht onzeker worden."

@Ernesto dat is interessant. Dan zou een voortschrijdend prestatie/beloningssysteem niet afdoende zijn. Het roept ook meteen de vraag op "Hoe en in wat voor een mate is intrinsieke motivatie te vormen?"

@Vincent, @Ernesto,
Tips van Alfie Kohn voor onvoorwaardelijk managen: zet de relatie met elkaar voorop, stel je voor hoe zij de dingen zien, wees authentiek, praat minder en vraag meer, verwacht het beste, probeer 'ja' te zeggen wanneer dat enigszins kan, laat hun zoveel mogelijk zelf beslissen en wees niet rigide.
Aardige oefening om de verschillende keurmerksysteen eens langs die meetlat te leggen...

Dag allemaal,
goede discussie. wat ik nog wil toevoegen is dat UTZ Certified juist probeert de bedrijfsvoering te helpen verbeteren, zodanig dat er een blijvende winst ontstaat voor de boer, nl. een betere prijs voo een beter product. Dat is dus meer dan het voldoen aan een aantal eisen tbv de markt voor duurzame produkten. De boer heeft dan ook een bedrijfsintrinsieke motivatie. Een prijspremie alleen zou hen te veel van het keurmerksysteem afhankelijk maken, terwijl het juist ook om onafhankelijkheid of zo je wil "empowerment" gaat.

Overigens vind ik de PR-machine van Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek in deze helemaal verkeerd werken. Enkele dagen voor de dag van het promoveren van de onderzoekster in kwestie stuurt met een cryptisch persbericht met een tendentieuze kop die om die reden door vele media wordt overgenomen.
Nu een week later hebben de hoofdrolspelers het onderzoek nog niet in de post ontvangen, maar worden er wel in (social) media op aangevallen, zoals Han de Groot, directeur van Utz Certified zojuist op Radio1 die eigenlijk niet meer kan zeggen dan dat hij nieuwsgierig is naar het onderzoek en uit eigen monitoring niet anders weet dan dat ze goed werk doen.
Resultaat? De nieuwsconsument onthoudt dat er iets helemaal mis zou zijn met de labels, maar zal het echte verhaal en de discussie er omheen helemaal ontgaan, omdat dat straks (als het onderzoek beschikbaar is gekomen) oud nieuws is dat geen medium meer opnemen wil.
Slecht. En vooral hier slecht omdat de 3e-wereldland boer ervan de verliezer is...

Opnieuw Ernesto: fair trade werd helemaal niet opgericht door Solidaridad. Solidaridad bedacht het keurmerk Max Havelaar. Jouw woorden beweren dat zonder het keurmerk er geen sprake meer zou zijn van fair trade of een fairtradebeweging, en dat klopt gewoon niet.

Het keurmerk was een belangrijke stap naar een groter publiek. Maar die zou er ook gekomen zijn zonder het keurmerk. Het ontstaan van fair trade laten samenvallen met de oprichting van het keurmerk is de geschiedenis en de beweging onrecht aandoen.

http://wp.me/p2P0P-IB

@Steven, goh joh, op welke lange tenen wordt er gestaan als er abuisievelijk gemeld wordt dat Solidaridad achter Max havelaar / FairTrade zat?!

@steven heb zitten twijfelen of ik uberhaupt zou moeten reageren op je lichtelijk overspannen reactie, maar kan het toch niet laten.

Je schrijft: "Jouw woorden beweren dat zonder het keurmerk er geen sprake meer zou zijn van fair trade of een fairtradebeweging"
Op geen enkele wijze is dit te distilleren uit mijn woorden. Ik schreef namelijk letterlijk: "Het begrip fair trade bestond al voor het keurmerk."

Het fenomeen eerlijke handel cq fair trade bestond al veel langer. Ik meen bijvoorbeeld dat Fair Trade Original er ergens begin jaren 70 mee begonnen is. Nico Roozen, toenmalig en huidig directeur van Solidaridad, heeft ver voor het keurmerk al in het Wereldwinkel-circuit gewerkt en was dus goed bekend met het fenomeen eerlijke handel. En met de beperkingen er van. Hij realiseerde zich dat het nodig was om eerlijke koffie in het schap van de reguliere supermarkt te krijgen en hieruit is het MH keurmerk ontstaan, dat vervolgens internationaal navolging heeft gekregen.

Destijds leidde dit initiatief tot heftige weerstand uit, jaja, de fair trade gemeenschap. Nu onbegrijpelijk natuurlijk, maar toen was het echt vloeken in de kerk om eerlijke producten te verkopen via het reguliere kanaal. De verdere uitrol van het keurmerk is natuurlijk tot stand gekomen door de inzet van velen, maar om te stellen dat Solidaridad niets te maken heeft met Fair Trade en te ontkennen dat het aan de wieg heeft gestaan van het keurmerk is geschiedvervalsing en doet ook geen recht aan de moed die er voor nodig is geweest om te breken met de gevestigde orde.

Toen Solidaridad later vervolgens zijn gewicht in de schaal legde voor het toen nog onbekende en kleine Utz Kapeh keurmerk leidde dit wederom tot veel weerstand bij het establishment en werden Nico Roozen&Solidaridad;op totalitaire wijze uit de geschiedenisboekjes van Stichting Max Havelaar gewist. Jammer van een organisatie die de naam draagt van iemand die juist strijdde tegen totalitaire burocratie. Ironisch genoeg krijgt Solidaridad ook vaak het verwijt te claimen dat het Utz heeft opgericht, terwijl dat niet zo is en het ook niet door hen geclaimd wordt.

Kortom, je kunt kritiek hebben op de aanpak van Solidaridad (bijv dat je ze naief vindt om te denken dat ze Cargill kunnen veranderen) maar je moet geen onzin gaan verkondigen en ook niet mijn woorden verdraaien. Misschien kun je nog de hand leggen op een exemplaar van het boek Fair Trade van Nico Roozen en Frans van der Hoff voor nog wat meer historische achtergrond

http://www.bol.com/nl/p/nederlandse-boeken/fair-trade/1001004001359376/index.html

Ik ben voor eerlijke handel en draag alle initiatieven een zeer warm hart toe. Maar mijn mening is ook dat het keurmerken landschap gebaat is bij veel meer concurrentie, want de huidige mate en snelheid van innovatieve verbetering is bedroevend. Keurmerken voor eerlijke handel zijn in rap tempo bezig zichzelf irrelevant te maken. De arme boeren die men wil helpen zijn hier het slachtoffer van, een kwalijke zaak. Ze zouden onderzoek als uit bovenstaande artikel of als dat van het CIDIN van vorig jaar moeten gebruiken om zichzelf kritisch onder de loep te nemen en zichzelf moeten organiseren voor permanente verandering.


Voor de volledigheid: ik heb 2,5 jaar gewerkt bij Solidaridad en ben nog verbonden als lid van de adviescommissie van het Goed Goud-programma