Vijf vragen aan de nieuwe Belgische hoofdredacteur van NRC Handelsblad

Vandermeersch is ook Marketeer of the Year geweest in België. In 2007 schreef ik er een klein blogje over:
http://www.molblog.nl/bericht/Journalist-krijgt-Vlaamse-marketingprijs/

Het Belgische De Tijd in een artikel vandaag:

Peter Vandermeersch, bekende Vlaming en algemeen hoofdredacteur van De Standaard en Het Nieuwsblad/De Gentenaar, gaat vanaf september NRC Handelsblad leiden.

Hij wordt daar de eerste hoofdredacteur die niet uit de eigen rangen komt. Daarmee sluipt uitgever Corelio toch nog via een omweg binnen bij de Nederlandse kwaliteitskrant.

Eind vorig jaar bracht de Vlaamse uitgever samen met Veronica Holding een bod uit op NRC, toen in handen van De Persgroep. Maar Corelio moest het afleggen tegen het hogere gezamelijke bod van de investerings- maatschappij Egeria van de familie Brenninkmeijer (eigenaar van C&A) en de aandeelhouders van de tv-zender Het Gesprek.

OERHOLLANDS
Ook officieel zal er een band zijn tussen Corelio en NRC. Vandermeersch wordt onafhankelijk bestuurder bij Corelio. Vandermeersch werkte ruim twintig jaar bij Corelio, maar toch vindt CEO Luc Missorten het woord ‘onafhankelijk’ niet verkeerd gekozen. ‘Peter zal niet meer dezelfde relatie hebben met ons bedrijf als voorheen.’

Door de carrièrewending van Vandermeersch ziet de Nederlandse pers er opnieuw een stukje Vlaamser uit. In 2003 werd De Persgroep, uitgever van onder meer Het Laatste Nieuws en De Morgen, eigenaar van de Amsterdamse krant Het Parool.

Vorig jaar sloeg De Persgroep een grote slag met de overname van PCM, de uitgever van de Volkskrant, Trouw, Algemeen Dagblad en NRC Handelsblad. Die laatste titel werd later verkocht.

Maar daarmee voert Vlaanderen lang nog niet de boventoon in de Nederlandse pers. Daarvoor moet eerst marktleider De Telegraaf worden veroverd. De oerhollandse krant is in handen van het beursgenoteerde TMG (Telegraaf Media Groep), ook eigenaar van de gratis krant Sp!ts en een reeks regionale kranten. 30 procent van TMG zit bij de Nederlandse familie Van Puijenbroek.

Tweede horde wordt Koninklijke Wegener, ook beursgenoteerd en eigenaar van een rij regionale dagbladen, voor ruim 86 procent in handen van het Britse fonds Mecom en voor bijna 8 procent van Bestinver, het vehikel van Francisco García Paramés, de Spaanse Warren Buffett

In NRC van vanavond ook een paar vragen aan de nieuwe hoofdredacteur. Onder andere over wat de lezers moeten denken van zijn titel Marketeer van het Jaar. Pfff…

„NRC Handelsblad moet onmisbaar zijn”, zegt Vandermeersch na afloop van zijn presentatie voor de NRC-redactie. „Wat ik wil is een ongelooflijk dwingende krant maken. En ik ben er van overtuigd dat we dat kunnen. Een Nederlander die nadenkt zou geregeld, liefst dagelijks, NRC moeten lezen. Dat moet onze ambitie zijn. Je vindt fantastische stukken in NRC Handelsblad maar die vormen samen niet altijd een goede krant. Het moet meer een geheel zijn.”

Vorig jaar kocht de Vlaamse uitgever De Persgroep het AD, de Volkskrant en Trouw. Nu krijgt u hier de leiding. Nemen de Belgen de Nederlandse kranten over?

„Het zegt iets over uw redactie dat zij niet op zoek is gegaan naar de beste collega om hoofdredacteur te worden. En zelfs niet de beste Nederlandse journalist. Die durf vind ik fantastisch. In Nederland wordt onderschat hoe Vlamingen Nederland volgen. Ik koop Vrij Nederland, ik kijk naar Pauw & Witteman. Maar ik zal natuurlijk nooit een Nederlander worden. Ik heb hier niet op de kleuterschool gezeten. Je moet je omringen met mensen die wel alle finesses kennen.”

Waarom heeft u gesolliciteerd?

„Ik ben verliefd op het vak. Ik droom van kwaliteitsjournalistiek. Het klinkt misschien katholiek, maar dat is mijn roeping. NRC Handelsblad is een van de beste kranten in Europa. Ik ben er echt van overtuigd dat we kunnen meespelen in de Champions League van Europese kranten.”

Hoe dan?

„Wij moeten beter luisteren naar de lezer. Niet om hem hoofdredacteur te maken, maar om te horen welke krant hij wil lezen. Hij heeft minder tijd, veel prikkels en weet al heel veel. Die moeten wij bedienen. Als wij dat goed doen, kunnen de oplagen groeien.”

Heeft u een opdracht meegekregen van de eigenaren van NRC Media, Egeria en Het Gesprek? Moet u bezuinigen?

„Ik heb de voorbije weken een behoorlijk aantal keren gesproken met de redactieraad. Ik heb één lang gesprek gehad met directeur-uitgever Hans Nijenhuis en een keer telefonisch gesproken met president-commissaris Derk Sauer. Ik heb geen opdracht gekregen anders dan ‘maak er een geweldige krant van’. Met Sauer heb ik niet over rendement gesproken. En niet over bezuinigingen.”

Uw voorganger Birgit Donker vertrok na een conflict binnen de directie, onder meer over de vraag wie de zeggenschap heeft over nieuwe NRC-publicaties. Hoe lost u dat op?

„Bij De Standaard heb ik tien jaar ervaring in deze positie. Daar hebben hoofdredacteur en uitgever gescheiden verantwoordelijkheden, maar hanteren het principe van working apart together.”

Wat zijn uw plannen?

„Het zou dom zijn om van buitenaf te komen en nu al met een vingertje te wijzen hoe het verder moet. Ik wil eerst met veel mensen spreken. Maar ik wil in ieder geval een dwingende, toegankelijke krant maken. De lezer wil moeilijke journalistiek om zich in vast te bijten, maar geen onbegrijpelijke stukken waarop hij zich stukbijt. NRC Handelsblad moet plaats bieden aan slow journalism maar niet aan lazy journalism.”

In 2007 werd u uitgeroepen tot ‘Marketeer van het jaar’. Wat moet de NRC-lezer daarvan denken?

„Die moet niet bang zijn dat ik dvd’s of Kabouter Plop-mutsen ga weggeven bij de krant. Ik kreeg de onderscheiding omdat men vond dat ik De Standaard als kwaliteitskrant van de 20ste naar de 21ste eeuw heb geleid.”

In 2007 zei u in een interview dat de frisheid van nrc.next ontbreekt bij de andere Nederlandse kwaliteitskranten. ‘Je voelt gewoon dat zo’n krant als NRC Handelsblad zal sterven met zijn generatie lezers.’

„Een boutade. Ik mag graag chargeren. Maar ik vond het wel risicovol dat alle vernieuwing in nrc.next werd gestoken. Alsof de avondkrant alles bij het oude kon laten. Het gevaar dat de krant zijn lezers niet zal overleven speelt ook bij De Standaard. Daarom moeten we een krant maken die aansluit bij wat de moderne lezer wil. Maar we keken bij De Standaard ook met jaloezie naar nrc.next. NRC had maar mooi de stap gemaakt naar de jonge lezers. Dat hebben wij ook geprobeerd, vergeefs.”

U bent een BV’er, een Bekende Vlaming. Hoe reageerde men in Vlaanderen op uw overstap?

„Ach, een Bekende Vlaming ben ik vooral doordat ik de finale haalde van de tv-quiz De slimste mens ter wereld. Ik moest daarna handtekeningen uitdelen in de supermarkt. De eerste sms’jes van collega’s en bekenden waren verrast en bedroefd. Maar ook blij. ‘Welkom in Holland’, sms’te een collega van de Persgroep.”

Trouw heeft ook met hem gesproken. Zijn profiel wordt zo wel aardig ingekleurd.

Volgens De Standaard was ’geen huisje zo heilig of Peter sleurde een sloophamer aan’. Dat belooft wat.

„Ik ben niet aangenomen om te slopen, maar er gaat wel wat veranderen. De krant moet meer rekening houden met de lezer. Na jullie verkiezingsuitslag opende NRC Handelsblad met een verhaal over India en Pakistan. Daar zakt mijn broek echt vanaf. ’Kijk ons eens iets anders doen dan de lezer verwacht’, is dan de gedachte. Dat moeten we niet meer willen.”

NRC-eigenaar Derk Sauer wil dat de focus minder op nieuws en meer op het ’waarom’ komt te liggen. Wat zegt u?

„Dat hebben ze in Denemarken geprobeerd met de krant Politiken. Alleen maar achtergrond en analyse. Dat werd een doodsaaie krant.

„Wij zouden meer moeten inzetten op eigen nieuws. Dat doen we nu ook, maar vaak verdwijnt het onder een te brave kop. Het mag wel wat minder braaf.”

Een beetje meer Volkskrant?

„Laat de Volkskrant maar af en toe de mist ingaan met primeurs. Wij willen geen scoops waar we maar half zeker van zijn. Wij blijven zorgvuldig. Het mag alleen wel wat spannender gebracht worden. Het NRC is een verzameling van de beste artikelen die samen de beste krant moeten vormen. Dat laatste gebeurt te weinig.”

Dat spannende, is dat niet meer het terrein van nrc.next geworden?

„Dat klopt. Daardoor is het Handelsblad, toch het hart van de organisatie, wat te weinig geëvolueerd. Men heeft lang gedacht: ’Zo, als we vernieuwing bij next parkeren, kunnen we bij het Handelsblad verder op de oude manier.”

Wat heeft u voor het NRC in gedachten? Tabloid? Een ochtendeditie?

„Gisteren vroeg men aan mij op de redactie of er heilige huisjes zijn. Die zijn er voor mij niet, heb ik gezegd. Nee, ook het formaat is niet heilig. Misschien gaan we wel een ronde krant maken.”

U bent in 2007 door een vakblad uitgeroepen tot ’marketeer van het jaar’. Is de scheiding tussen commercie en journalistiek bij u nog wel heilig?

„Ik geloof in een WAT-relatie: Working Apart Together. De redactie is onafhankelijk, maar je moet de krant wel verkopen.

„Zo hebben we bij De Standaard eens 60.000 gratis Korans uitgedeeld omdat we een serie over de islam schreven. Dat werkte heel goed. Het beste voor een krant is dat die goed verkoopt. Dan kun je meer journalisten aannemen.”

Uw uitgever, Gert Ysebaert, noemt uw aanpak ’slaan en zalven’. U kunt ’zeer boos worden, maar mensen ook het gevoel geven op een wolk te leven’. Gaat dat in Nederland ook werken?

„Ik heb het hart op de tong. Men weet wat ze aan me hebben. Als ik dacht dat het niet zou werken, was ik er niet aan begonnen.”

Een vlaming met het hart op de tong. Dat moet prima werken in Nederland.

IN het FD van afgelopen zaterdag 2 juli werpt Ben van der Velden (ex-NRC) een uiterst kritische blik op de benoeming.

'De benoeming van Peter Vandermeersch tot directeur-hoofdredacteur van NRC Handelsblad maakt een definitief einde aan een prachtig journalistiek product, aan een krant die een vitale rol speelt bij het functioneren van de democratische rechtsstaat.

Deze Vlaamse journalist wil marketingspecialisten op de redactie brengen. Bovendien wordt hij, als alles volgens plan gaat, de eerste hoofdredacteur van wie we de onafhankelijkheid in twijfel kunnen trekken, omdat hij een nevenfunctie buiten de krant heeft.

In verschillende interviews zegt Vandermeersch groot belang te hechten aan de relatie tussen krant en lezers. Dat is niet opzienbarend. Ook de redactie van NRC Handelsblad probeerde altijd artikelen te brengen die veel lezers interessant zouden vinden.

Maar Vandermeersch vindt dat niet alleen journalisten moeten bepalen wat een krant brengt, maar dat ook marketingspecialisten zich ermee moeten bemoeien. Die zouden de wensen van de lezers kennen en dus de journalisten moeten helpen naar grotere oplages.

In 2007 werd Vandermeersch geïnterviewd als hoofdredacteur van De Standaard omdat hij de Vlaamse prijs van Marketeer van het Jaar had gekregen. Hij zei toen 'fier' te zijn de muren tussen de marketing en de redactie te hebben gesloopt.

'Ik heb ervoor gezorgd dat de marketeers in het hart van de redactie zaten. Ik had in 1999 in een vergadering met alle redactiechefs ook de commercieel manager uitgenodigd. Eén van de redactiechefs vond het toen onaanvaardbaar dat er een marketeer bij de redacteurs zat. Maar de marketeers moeten de krant wel verkopen.'

Dat zorgde er voor dat alle buitenlandse correspondentenposten afgeschaft werden.

Bij de keus voor Vandermeersch is geen sprake van een plotselinge omslag bij NRC Handelsblad. Er is al jaren een verschuiving aan de gang, waarin de opeenvolgende hoofdredacteuren steeds meer van hun tijd moesten besteden aan de zakelijke kant van de onderneming.

Nu is er Vandermeersch van wie de benoeming op zijn zachtst gezegd merkwaardig aandoet. De benoemingsprocedure voorziet in een voordracht van de redactie, waarna de directie beslist en de raad van commissarissen zijn akkoord geeft. Vandermeersch werd eerst door een redactionele vertrouwenscommissie uit vier kandidaten gekozen. Daarna schaarde de hele redactieraad zich unaniem achter hem. Vervolgens droeg de overgrote meerderheid van de redactie van NRC Handelsblad hem voor als hoofdredacteur.

Toen dat nieuws amper bekend was gebeurden er twee merkwaardige dingen. Allereerst benoemde de directeur-uitgever van NRC Handelsblad, Hans Nijenhuis, Vandermeersch per omgaande. Over het oordeel van zijn raad van commissarissen had hij kennelijk geen twijfel.

Tegelijkertijd kwam er een mededeling van de Vlaamse uitgeversgroep Corelio. Daarin staat dat Vandermeersch was gevraagd om na zijn benoeming bij NRC Handelsblad in de raad van bestuur van Corelio plaats te nemen als commissaris. Een nevenfunctie dus. Vandermeersch kende dit verzoek al lang en heeft er vertrouwelijk bij zijn sollicitatie bij NRC Handelsblad over gerept. Het lijkt of de procedure met de voordracht door de redactie niet veel meer was dan een wassen neus.

Maar waarom dan? Toen Vandermeersch zijn belangstelling voor de leiding bij NRC Handelsblad toonde, was hij niet zomaar een Belg die zijn carrière in Nederland wilde voortzetten. Hij heeft vorig jaar, toen NRC Handelsblad te koop stond, in opdracht van Corelio uitgebreid onderzoek bij de krant in Rotterdam gedaan. Corelio behoorde toen tot de gegadigden voor NRC Handelsblad.

De Belgische uitgeversgroep viste naast het net. De Nederlandse krant kwam in handen van investeringsmaatschappij Egeria, met een minderheidsaandeel voor televisiezender Het Gesprek. Derk Sauer, een van de oprichters van Het Gesprek werd voorzitter van de raad van commissarissen.

Egeria heeft al aangekondigd het aandeel in NRC Handelsblad binnen enkele jaren van de hand te willen doen. Waarom zou de vlotte benoeming van Vandermeersch tot directeur-hoofdredacteur bij NRC Handelsblad en tot toezichthouder bij Corelio geen eerste stap naar alweer een verandering van eigenaars bij de krant betekenen?

Dan is er meer aan de hand dan de afsluiting van een journalistieke traditie die veel te kort duurde . In ieder geval is het heel wat anders dan de woorden van de voorzitter van de redactieraad, Wubby Luyendijk, die zei: 'De beste krantenmaker uit België komt bij de krant met de beste journalisten. Een beter combinatie is niet denkbaar.'
De slechtste copywriter van het belabberdste public relations bureau had dit niet kunnen bedenken.